Trump idaresi göç siyasetlerinden dış siyasete, ekonomik tekrar yapılanmadan iç idareye uzanan geniş bir ajandayı hayata geçirdi
Bununla birlikte ABD artan federal güç kullanımı, derinleşen siyasi kutuplaşma ve büyüyen toplumsal tansiyonların yaşandığı bir periyoda giriyor.
Demokratik idarelerin olduğu kimi eyaletlerde federal güvenlik operasyonları arttı.
Bu sürecin merkezinde, yürütme yetkisinin sonlarına dair son derece geniş bir bakış açısı yer alıyor.
Başkan Donald Trump, New York Times’a verdiği son röportajda, memleketler arası hukuka büsbütün bağlı olduğu fikrini reddederek kendisini temel olarak “kendi ahlakının” yönlendirdiğini vurguladı.
Bu açıklamalar, çok taraflı kurallar yerine ulusal gücü önceleyen bir yaklaşımın şimdiye kadarki en net tabiri.
***
Bu dünya görüşü, en görünür biçimde göçmenlik uygulamalarında kendini gösteriyor.
Federal operasyonlar süratle genişletilirken, Göçmenlik ve Gümrük Koruma (ICE) birçok eyalette daha sert ve agresif bir tavır benimsiyor.
Minneapolis’te 37 yaşındaki Renee Nicole Good’un bir ICE vazifelisi tarafından vurularak öldürülmesi bir kırılma noktası haline geldi.
Olaya karışan vazifeli ICE Uygulama Operasyonları Vazifelisi Jonathan Ross. olduğu belirtiliyor. 2007’de Hudut müdafaa gücüne 2015’te göçmenlik polis gücüne katılmış.
Daha evvel Irak’ta misyon yapmış ve yakın vakitte bir zanlı tarafından şiddete uğramış.
Arabada takip ettiği bir zanlı kendisini sürüklemiş.
Sicili pak.
Federal bir casusu Minnesota’da yargılamak hukuken karmaşık bir süreç.
Anayasa’daki Üstünlük (Supremacy) Maddesi uyarınca, federal vazifeliler resmî vazifelerini yürütürken eyalet seviyesinde cezai kovuşturmadan muaf tutulabilir.
Bu unsur federal hukuku “ülkenin en üstün hukuku” olarak kabul eder ve eyaletlerin federal kanuna müdahale etmesini sınırlamakta.
Uzmanlara nazaran, devletin, ICE casusunu suçlaması için, casusun resmî misyon yetkileri dışında hareket ettiğini açıkça kanıtlaması gerekir ki bu çok güç.
Özellikle FBI kanıtlara eyalet erişimini engellerken…
Şu ana kadar, polise ne eyalet ne de federal seviyede rastgele bir cezai suçlama yapılmış değil.
Sadece kurumsal soruşturma var.
Minnesota yetkilileri ise FBI’ın kendilerine, artık “dosya gereçlerine, olay yeri kanıtlarına ve soruşturma kapsamında yapılan mülakatlara” erişemeyeceklerini bildirdiğini açıkladı.
Bu karar, federal makamların şeffaflığı ve hesap verebilirliği konusunda önemli tenkitlere neden oldu.
Ülkenin farklı kentlerinden lokal yöneticiler sert yansılar verdi.
Philadelphia Bölge Savcısı Larry Krasner, kentte kabahat işleyen rastgele bir federal casusun mahallî yasalar kapsamında tutuklanıp yargılanacağını söyledi.
Oregon’un Portland kentinde ise, bu hafta federal casusların karıştığı başka bir silahlı olayda iki kişinin yaralanmasının akabinde, kent yetkilileri ICE operasyonlarının soruşturma tamamlanana kadar askıya alınması davetinde bulundu.
Good ve gözlemci statüsü
Kent yetkilileri ve kimi lokal savunucular, Renee Nicole Good’un mahalledeki ICE faaliyetlerini izleyen bir “hukuki gözlemci” olarak hareket ettiğini söyledi.
Hukuki gözlemciler çoklukla kolluk kuvvetleri ile siviller ortasındaki etkileşimleri belgeleyen gönüllülerdir; lakin federal makamlar bu tarifi reddediyor.
Federal yetkililer, Good’un ICE operasyonlarına müdahale ettiğini ve aracını tehditkâr biçimde kullandığını öne sürüyor. Buna karşılık ailesi ve lokal önderler bu tezleri reddediyor ve Good’u çatışmacı olmayan, şefkatli biri olarak tanımlıyor.
Eski eşine nazaran Good, olaydan kısa müddet evvel 6 yaşındaki çocuğunu okula bırakmış, partneriyle birlikte meskene dönerken sokakta ICE casuslarıyla karşılaştı. Ailesi ve mahallî yetkililer, organize bir protestoya katılmadığını ve resmî bir misyonda olmadığını vurguluyor.
“Hukuki gözlemci” tabiri, tehditkâr olmayan ve müdahaleci olmayan bir niyet ima ettiği için federal makamların müdahale anlatısını sorgulatmakta ve bu yüzden tartışmalı.
Minnesota’da kamu fonu dolandırıcılık suçlamaları
Buna rağmen Lider Yardımcısı JD Vance, göçmenlik uygulamalarındaki sertleşmenin şimdi başlangıç basamağında olduğunu belirterek, “göçmenlik kontrollerinin daha yeni başladığını” söyledi.
Vance ayrıyeten, vergi mükelleflerinin paralarının berbata kullanılmasına yönelik dolandırıcılıkla gayret için ülke genelinde yetkiye sahip yeni bir Yardımcı Adalet Bakanı pozisyonu oluşturulduğunu duyurdu.
İlk evrede Minnesota’da ortaya çıkarılan dolandırıcılık evraklarına odaklanacak bu adım, siyasi açıdan hassas soruşturmalarda federal yetkinin daha da merkezileştirilmesi olarak yorumlanıyor.
Devletten para alıp açılan ve bir kısmı kapanmış okullara dair eski kayıtlar istenmekte.
kreşler, besin programları ve sıhhat klinikleri üzere görünen geçersiz yapılar üzerinden kurulan bir ağ aracılığıyla yaklaşık 9 milyar doların zimmete geçirildiği argüman ediliyor.
Bu își federal savcılar takip ediyor.
Kongrede Cumhuriyetçiler, kelam konusu skandalda vergi mükelleflerine ilişkin paranın akışını Kongre’nin denetim ettiğini bir vurguladı ve eyaletin rolüne dair bilgi ve dokümanları istedi.
Dış Siyasette Güç Gösterisi, İktisatta Stratejik Hamleler
Yönetim, dış siyasette da sert söylemi somut adımlarla destekliyor.
ABD’nin askeri müdahalesinin akabinde Nicolás Maduro’nun iktidardan uzaklaştırıldığı Venezuela’da, Lider Trump’ın Beyaz Saray’da petrol şirketlerinin yöneticileriyle bir ortaya geldi.
Venezuelada hem muhalefetin adayı Machado hem Maduro’nun yerine geçen yardımcısı Rodriguez Washington’a gelmek için can atıyor…
Amaç, ülkede yeni bir idare altında petrol altyapısının yine inşasında Amerikan şirketlerinin rol almasını sağlamak.
Bu yaklaşım, dış siyaset, askeri güç ve ekonomik çıkarların iç içe geçtiği bir stratejiyi yansıtıyor.
İçeride ise Beyaz Saray, gümrük tarifeleri ve vergi indirimlerini ekonomik muvaffakiyetin kanıtı olarak sunuyor.
Hazine Bakanı Scott Bessent, son bir yılı “tarihi bir ekonomik dönüşüm” olarak nitelendirirken; daha güçlü büyüme, daralan ticaret açığı ve artan verimliliği örnek gösteriyor.
Ticaret Bakanlığı verilerine göre ABD’nin mal ve hizmet ticaret açığı, 2009’dan bu yana en düşük düzeyine gerilemiş durumda.
Ancak tüm bu makroekonomik göstergelere karşın, düşük ve orta gelirli Amerikalıların ömür maliyetlerine dair tasaları devam ediyor.
Bu tartışmalar sürerken, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Washington’da bugün açıklaması beklenen kararları ortasında, Trump idaresinin “acil durum” gerekçesiyle uygulamaya koyduğu gümrük tarifelerine ait kritik bir karar de bekleniyor.
Karar, liderin ekonomik yetkilerinin sonları açısından emsal niteliği taşıyabilir.
Sosyal Siyasetlerde Merkezi idareyle Çatışan Yaklaşımlar
Bu sert güvenlik ve güç odaklı tabloya karşılık, kimi eyalet ve lokal idareler farklı toplumsal öncelikler izliyor.
New York’ta Belediye Başkanı Zohran Mamdani ile Vali Kathy Hochul, iki yaşındaki çocuklar için fiyatsız ve üniversal çocuk bakımını hayata geçirecek ortak bir plan üzerinde çalış birlikte çalışıyor.
Bu teşebbüs, aileler üzerindeki ekonomik baskıyı hafifletmeyi ve 2 yaş sonrası erken çocukluk takviyesini genişletmeyi hedefliyor.
Böylece federal seviyede güvenlik ve denetim odaklı politikalar ile mahallî seviyede sosyal refahı önceleyen yaklaşımlar ortasındaki fark daha da belirginleşiyor.
Şehirler, eyaletler ve sivil toplumdan gelen itirazlar da sertleşiyOR.
Bu durum sadece siyaset tercihlerine değil, birebir vakitte güç, hukuk ve hesap verebilirliğin hudutlarına dair daha derin bir tartışmayı ortaya koyuyor.
Federal güç ile lokal direniş; ulusal kudret ile demokratik istikrar ortasındaki tansiyon, Amerika’nın bugünkü siyasi ve toplumsal görüntüsünü şekillendirmeye devam ediyor.
***
Tek olumlu gelişme ise Trump idaresinin 2025–2030 Beslenme Rehberi oldu.
Yeni federal beslenme siyaseti, işlenmiş besinler ve ek şekerlerden uzak durmayı teşvik ederken, protein, meyve, zerzevat, sağlıklı yağlar ve tam tahılları “gerçek gıda” olarak ön plana çıkarıyor.
Uzmanlar, sıhhat derneklerinin bu rehberlerin hazırlanmasında gıda devlerinin etkisinden uzak durması gerektiğini vurguluyor.
