Türkiye’de derinleşen ekonomik krizle birlikte inşaat maliyetlerinin katlanması, dar ve orta gelirli vatandaşın konut sahibi olma hayalini neredeyse imkansız hale getirdi. İhalelerdeki tıkanıklıklar ve bürokratik pürüzler nedeniyle projeler yavaşlayınca, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yeni bir yol haritası belirlemek zorunda kaldı.
Bakanlık, 2027 yılının sonuna kadar geçerli olacak bir dizi radikal kararı hayata geçiriyor. TOKİ projelerinde maliyetleri düşürmek için vergiden vazgeçilirken, arsa krizini çözmek için mülkiyet haklarını yakından ilgilendiren “kamulaştırma” adımı atılıyor.
İşte konut hayali kuran vatandaşı ve mülk sahiplerini bekleyen yeni TOKİ periyodu:
MALİYETLER UÇTU, DAMGA VERGİSİ FORMÜLÜ GELDİ
İnşaat dalındaki maliyet artışları projeleri durma noktasına getirince hükümet vergi kaleminden feragat etme yoluna gitti. Yapılan düzenlemeyle, TOKİ’nin 2027 yılının sonuna kadar hayata geçireceği tüm toplumsal konut projelerinde Damga Vergisi kaldırılıyor.
Sosyal konut üretim işlerinde alınan ihale kararları ve müteahhitlerle imzalanan kontratlar vergiden muaf tutulacak. Bu atakla büyük ölçekli projelerdeki milyonlarca liralık ek yükün silinmesi ve bu maliyet düşüşünün vatandaşa yansıtılması hedefleniyor. Fakat bu indirimin enflasyon karşısında eriyen alım gücüne ne kadar deva olacağı merak konusu.
‘ACELE KAMULAŞTIRMA’ DÖNEMİ
Düzenlemenin en tartışmalı ve kritik başlıklarından biri ise “arsa” konusunda atılan adım. Bakanlık, toplumsal konut bölgesi olarak belirlediği alanlarda yaşanan mülkiyet meselelerini çözmek için “Acele Kamulaştırma” kartını oynayacak.
Yeni yerleşim alanlarında bulunan kamuya ilişkin yahut özel mülkiyetteki taşınmazlar için bölüm yahut ivedi kamulaştırma kararı alınabilecek. İktidar bu adımı “inşaat sürecini hızlandırmak” olarak savunsa da, özel mülkiyet üzerindeki bu geniş yetki kullanımının nasıl işleyeceği yakından takip edilecek. Maksat, arsa kaynaklı hukuksal süreçlerin projeleri geciktirmesini engellemek.
SATIŞLAR DİJİTALE TAŞINIYOR
Vatandaşın TOKİ müracaatlarında yaşadığı banka önü kuyrukları ve evrak karmaşası için de sistem değişiyor. Artık satış ve kontrat süreçleri büsbütün dijitalleşiyor.
- TOKİ konutları için;
- Başvuru evrakları,
- Sözleşmeler,
- Müzakere tutanakları,
Artık ıslak imza kaidesi aranmadan, elektronik ortamda ve uzaktan irtibat araçlarıyla düzenlenebilecek. Kimlik doğrulaması dijital formüllerle yapılacak. Bu sistemle kent dışında yaşayanların yahut fiziki müracaat yapamayanların sürece dahil edilmesi hedefleniyor.
TOKİ ALACAĞININ PEŞİNE DÜŞECEK: MİRASÇIYA DİREKT TAKİP
Vefat eden hak sahiplerinin akabinde yaşanan bürokratik boşluk da kapatılıyor. TOKİ’ye, vefat eden kişinin mirasçılarından direkt mirasçılık evrakı talep etme yetkisi verildi.
Böylece mirasçılık evrakı olmadığı için yıllarca süren davalar ve tahsil edilemeyen kamu alacakları sorunu çözülecek. Yönetim, konutların tüzel durumunu netleştirip, evre ve borç süreçlerini süratle sonuçlandırabilecek.
YARGIDA TOKİ’YE ‘TEMİNATSIZ’ SÜREÇ AYRICALIĞI
Kurumun elini rahatlatmak için yargısal süreçlerde de bir ayrıcalık tanındı. TOKİ, misyonları kapsamında açtığı dava ve icra süreçlerinde teminat yatırma yükümlülüğünden muaf tutulacak. Bu düzenlemeyle kurumun finansal yükü azaltılarak, yargı süreçlerindeki nakit akışının yatırımlara yönlendirilmesi planlanıyor.
