Ocak artırımı daha cebimize girmeden, ülkenin gündemi tekrar “bayram ikramiyesi” oldu.
Emekli artık ne bayramı bayram üzere yaşıyor, ne de günü gün üzere çıkarabiliyor. Emekli için takvim ilerlemiyor; emekli için vakit, market kasasında duruyor. Etiketin önünde, eczanenin rafında, faturanın son ödeme tarihinde duruyor.
Ve asıl acı olan şu:
Biz daha emeklinin enflasyonla ezilen emekli aylığını, yetersiz kalan artırımını konuşmayı bitirmeden, bir anda gündem değiştiriliyor. Daha ocak ayının yarısında, güya emeklinin sorunu çözülmüş üzere, “martta ikramiye 4 bin mi olacak 5 bin mi olacak” tartışması başlatılıyor.
Bu bir muhtaçlık tartışması değil.
Bu bir gündem değiştirme formülüdür.
Emeklinin asıl sorunu ikramiye değil.
Emeklinin asıl sorunu emekli aylığıdır.
Emekli aylığı dediğiniz şey, bir insanın hayatını kurduğu yerdir. Kirasını, mutfağını, ilacını, ulaşımını, torununa harçlığını onunla hesaplar. Lakin bugün emekli aylığı, ayın ortasında tükenen bir sayıya dönüştü. Emekli, artırım açıklamalarını “nefes olur” diye bekliyor; ancak daha artırım masaya yatırılmadan, daha hayat pahalılığıyla gerçek bir yüzleşme olmadan, emeklinin önüne yeni bir “müjde” konuyor: İkramiye…
Şunu açıkça söyleyelim:
Bayram ikramiyesi elbette olmalı. Bu yanlış değil. Lakin ikramiye, emekliyi yaşatacak bir tertibin yerine geçemez. İkramiye, emekli aylığındaki erimeyi kapatacak bir pansuman üzere sunuluyor. Halbuki emeklinin yarası pansumanla değil, adaletle kapanır.
4 bin lira… 5 bin lira…
Bu sayılar bugün kaç gün ediyor?
İki market poşeti.
Bir iki faturayı kapatıp başkasını açık bırakma ihtimali.
Bir eczane alışverişi.
Bir ayın yükü değil, birkaç günün tesellisi…
Emekli bayramda güçlü olmak istemiyor.
Emekli bayramda mahcup olmamak istiyor.
Bayram dediğiniz; sofradır, aile buluşmasıdır, gönül almaktır. Emekli ise bayramı artık “hesap günü” üzere yaşıyor. Meskenine konuk gelecek diye sevinen değil, “çay şeker nasıl alırım” diye düşünen hale getirildi. Torununa harçlık vermek için içi kıpır kıpır olan değil, “boş dönersem ne hisseder” diye utanan hale getirildi.
İşte bu yüzden diyorum ki:
Bayram ikramiyesi, harçlık olmaktan çıkarılmalıdır.
Bayram ikramiyesi, emekliye yakışır bir düzeye yükseltilmelidir.
Benim teklifim nettir:
Bayram ikramiyesi en az bir tam emekli aylığı kadar olmalıdır.
Ve yılda iki sefer ödenmelidir.
Ama burada bir koşul var:
Önce emeklinin gerçek artırımını konuşacağız.
Önce emekli aylığını gerçek hayatın enflasyonuna nazaran düzelteceğiz.
Kök aylık oyunlarıyla, taban aylık makyajıyla, “zam yaptık” algısıyla bu iş olmaz. Emeklinin alım gücü erirken, sayıyla oynayarak vicdan rahatlatamazsınız. Emekli, ayın sonunu hesapla değil, insanca hayatla görmek istiyor.
Emekli bu ülkenin yükü değil.
Emekli bu ülkenin alın teridir, emeğidir, gururudur.
Hükümet, emeklisine yılda iki sefer küçük paralar verip “bayram ettirdim” diyemez. Toplumsal devlet, emeklisini ayda bir sefer yaşatmak zorundadır. Emekli aylığı; sadaka üzere, lütuf üzere, seçim yatırımı üzere değil, hak olarak verilmelidir.
Bugün iktidarın yaptığı şey şudur:
Zammı bitirmeden ikramiyeyi konuşturmak…
Sorunu çözmeden gündemi değiştirmek…
Ama emeklinin gündemi değişmez:
Geçim kederi değişmez.
Pazarın yangını değişmez.
Faturanın tartısı değişmez.
Eczanenin mecburiyeti değişmez.
Bu yüzden bir kere daha söylüyorum:
İkramiye konuşmak kolaydır.
Gerçek artırım vermek zor…
Kök aylığı yükseltmek zor…
Emekliyi yoksulluktan kurtarmak zor…
Ama toplumsal devlet olmanın gereği de budur.
Emeklinin yüzünü bayramda güldürmek istiyorsanız; evvel her ay güldüreceksiniz. Emeklinin sofrasını bayramda büyütmek istiyorsanız; evvel her ay küçülmesini durduracaksınız.
Emekliye 4 bin lira, 5 bin lira konuşarak değil; adaletle, hakkıyla, gerçek artırımla yaşama tertibi kurarak tahlil üreteceksiniz.
