Libya’nın eski lideri Muammer Kaddafi’nin oğlu Seyfülislam Kaddafi’nin evvelki gün uğradığı suikast sonucu öldürüldüğü açıklandı bildiğiniz üzere. Birinci bilgilere nazaran oğul Kaddafi konutuna giren dört maskeli saldırgan tarafından katledildi. Bu elbette bir cinayet, ardında kimin/kimlerin olduğunu, sonuçlarının ne olacağını herhalde öğreniriz yakında.
Son yıllarını ülkesinde “sessiz” kalarak sürdürse de Seyfülislam Kaddafi babasının devrinde, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın değerlendirilmesiyle “fiili Başbakan” olarak sözedilen tesirli bir figürdü. Hasebiyle babasının halefi olarak da görülürdü.
Son derece çalkantılı bir ömrü olan 53 yaşındaki oğul Kaddafi’nin, şimdi detayları bilinmeyen bir biçimde öldürüldüğü haberini duyduğumda “neden?” diye soruşum, düşmanları olmakla bir arada vefatının kimse için bir faydası olmayacağına inanmış olmamdandı. Çok uzun vakittir ülke siyasetinden uzak bir hayatı vardı zira. Bu özelliğinden dolayı, “tarafsızlığına da” güvenildiğinden olsa gerek Libya’daki çatışmayı çözmeyi amaçlayan BM arabuluculuğundaki siyasi diyalogda görüşleri sorulan biri durumundaydı.
Oysa babasının iktidarında, 2000’li yıllarda Libya ile Batılı hükümetler ortasında aracılıklar yapmış, Libya’nın kitle imha silahları programlarını terk etmesine yol açan (Kaddafi’nin batı tarafından kandırıldığı) müzakerelerde merkezi bir rol oynamıştı. Hatta bir ABD yolcu uçağının 1988 yılında İskoçya’nın Lockerbie kentinde düşürülmesi sonucu ölenlerin ailelerine tazminat ödenmesi konusunda yapılan görüşmelere katılmıştı. Faciadan Kaddafi idaresi sorumlu tutulmuştu bilindiği üzere.
Ona “memleketinin reformist yüzü” dendiğini de hatırlarım. Fakat batıda uyandırdığı bu imaj 2011 Arap Ayaklanmaları Libya’ya da ulaştığında değişecekti. Protestocuların sertlikle bastırılması gerektiğini savunduğu için elbette. Bir televizyon konuşmasında rejimin düşmesi durumunda Libya’nın mahvolacağını söyleyerek “herkes lider ya da buyruk olmak isteyecek, herkes ülkeyi yönetmeye kalkacak, kaosa gömüleceğiz” demişti ki, haklı çıkmadığını kimse söyleyemez.
Rejimin devrilmesinin akabinde yaklaşık altı yıl gözaltında tutuldu. Bir Libya mahkemesi 2015’de hakkında idam kararı verse de babasının destekçisi kabilelerin yansısından çekinildiği için yeni idare infazı gerçekleştirmeye yürek edemedi. Eski İngiltere Başbakanı Tony Blair’in de kurtarılması için devreye girdiği söylenmişti. Sonra özgür kalarak köşesine çekildiğini biliyoruz Seyfülislam’ın.
Bir iki defa televizyonda açıklamalarına rastgelmiştim, İngilizceyi çok akıcı bir halde konuşurdu. 2008 yılında doktora derecesi aldığı İngiltere’nin dünyaca ünlü üniversitesi London School of Economics’e 1 milyon sterlin kadar bağış yaptığı ortaya çıkınca hem doktorası tartışma konusu olmuş hem de okulun prestiji önemli olarak lekelenmişti. Hatırlarım o tartışmaları. Trablus’taki El fetih Üniversitesi’nin Mühendislik Fakültesi mezunuydu ancak nedendir bilmem, “mimardır” denirdi.
Fransa, Kanada başta olmak üzere birçok ülke kendisine öğrenci vizesi vermeyi reddetmişti. Sonra gidebildiği Avusturya’da Imadec İşletme Okulu’nda MBA programını tamamlamıştı. Tuhaf bulduğum bir durum da orada çok sağcı siyasetçi Jörg Haider üzere tiplerle yakın bağlar kurmasıdır. Babası hayattayken her şey yolunda gidiyordu olağan. O denli ki 2005 Dünya Ekonomik Forumu onu “Genç Global Lider” ilan etmişti. Bunu da tuhaf bulmuşumdur bakın.
İlginç biriydi. Gayri resmi olarak devlet misyonları üstlense de siyasetten uzak durdu daima. Evcil kaplanların da ortalarında bulunduğu egzotik hayvanlar beslerdi. Ressamlığı da vardı. Karadağ’da 37.nci yaşını büyük bir partiyle kutlaığı haberlere husus olmuştu. Davete Oleg Deripaska, Peter Munk, Monako Prensi Albert üzere isimler de katılmıştı. Bir orta Orly Weinerman isimli İsrailli modelle alakası var dendi.
“Dış güçler”ce bir türlü “biçimlendirilemeyen” Libya’da birleştirici bir figüre mi dönüşüyordu, toparlayıcı bir tarafı mı görüldü sanki? Şayet bu türlü olduysa, malum güçlerce “ileride başa bela olmasın” diye ortadan kaldırılmış olabilir pekala.
Ama her haliyle trajik bir son olduğu kesin.
Bir açıklansın bakalım detaylar, anlamaya çalışırız ne olduğunu.
