Dünyaya fast-food kültürünü ihraç ederek global obezite krizinin fitilini ateşleyen Amerika Birleşik Devletleri, 30 yıl sonra “Akdeniz diyetine” dönme kararı aldı. Sabah gazetesi müellifi Selahattin Dönmez, bugün kaleme aldığı “Günaydın Amerika!” başlıklı köşe yazısında, ABD’nin yeni beslenme kılavuzundaki çarpıcı değişiklikleri ve zayıflama iğnelerinin gerisindeki bilimsel gerçekleri bilgilerle gündeme taşıdı.
Amerika Birleşik Devletleri, 2025-2030 Beslenme Kılavuzu ile beslenme piramidinde esaslı bir değişikliğe gittiğini duyurdu. “Tarihi Değişim” sloganıyla açıklanan yeni rehber, on yıllardır uygulanan endüstriyel beslenme dayatmalarından vazgeçerek, Türkiye’nin de içinde bulunduğu coğrafyanın klasik beslenme modeli olan Akdeniz diyetini resmen kabul etti. Köşe muharriri Selahattin Dönmez’in aktardığı bilgilere nazaran, bu değişimle birlikte işlenmiş besinler kaybederken, doğal besinler ve hayvansal proteinler tekrar prestij kazandı.
AKDENİZ DİYETİ 30 YIL SONRA RESMEN TESCİLLENDİ
Yeni Amerikan beslenme piramidinde, binlerce çeşit kimyasal ve bol şekerle üretilen hazır yiyeceklerin yerine “gerçek besinler” vurgusu öne çıktı. Kılavuzdaki en dikkat cazibeli unsurlar, halk sıhhati açısından şu dataları içeriyor:
- Protein artışı: ABD idaresi, protein gereksinimini kilogram başına 1.2-1.6 gram düzeyine yükseltti. Kırmızı etin yanı sıra tavuk, hindi, balık ve yumurtanın kaliteli hayvansal protein kaynağı olduğu tescillendi.
- Süt eserlerinde ‘tam yağlı’ periyodu: Yıllardır sürdürülen süt eserleri zıtlığına son verildi. Sindirim sistemi ve mikrobiyota sıhhati için tam yağlı süt eserlerinin tüketilmesi gerektiği kılavuzun vazgeçilmez bir kesimi oldu.
- Tahıllarda sert fren: Eski piramidin en çok önerdiği “rafine tahıllar” beslenmeden uzaklaştırılırken, tam tahılların tüketimi günlük 2-4 porsiyonla sonlandırıldı.
- Doğal mineralli su: Günlük hidrasyon için suyun yanı sıra doğal maden suyu (sparkling water) tüketimi birinci defa bu kadar baskın formda rehbere girdi.
OBEZİTE PARADOKSU: BİR YANDA DOĞAL BESİN ÖTEKİ YANDA İĞNE DAYATMASI
Kılavuzdaki bilimsel değişime karşın, ABD’deki obezite tablosu büyük bir çelişki barındırıyor. Dönmez, yazısında bu durumu şu sözlerle tahlil ediyor: “Amerika sağlıklı beslenme tekliflerini sıralasa bile çabucak hepsi hasta ve obez. Bu kadar yeni olmayan beslenme tekliflerini bugün söylese de hala obeziteyi güzelleştirmek için iğne pompalaması bu paradoksun karanlık yüzü.”
İşlenmiş etler, şeker ve şekerli içeceklerin yasaklanması istikametinde adımlar atılırken, çocukluk çağı obezitesinin sorumlusu olan “ultra işlenmiş endüstriyel besinler”den kaçış, ABD idaresi tarafından lakin bugün “ayrıcalıklı bir öneri” olarak sunulabiliyor.
ZAYIFLAMA İĞNELERİNDE BÜYÜK RİSK: BIRAKINCA KİLOLAR KATLANARAK DÖNÜYOR
Haberin en can alıcı noktalarından birini ise British Medical Journal’da yayımlanan ve köşe yazısında ayrıntılandırılan yeni bir araştırma oluşturuyor. GLP-1 hormonunu taklit eden zayıflama iğnelerinin, obeziteyi güzelleştirmekten çok biyolojik yeni sorunlar yarattığı saptandı.
Oxford Üniversitesi tarafından yürütülen çalışmanın sonuçları, halkın sıhhatini tehdit eden şu gerçekleri ortaya koydu:
- İğne enjeksiyonuyla sağlanan yapay GLP-1 düzeyleri, bedenin kendi doğal hormon üretimini azaltıyor ve hassaslığı düşürüyor.
- İğneyi bırakanlarda iştah, “bir düğmeye basılmış gibi” çok biçimde geri dönüyor.
- Kullanıcılar, ilacı bıraktıktan sonraki 1-1.5 yıl içinde başlangıç kilolarına süratle geri dönüyor; hatta çok yeme eğilimi nedeniyle daha fazla kilo alıyor.
SİSTEMİN YENİ RANTI: ZAYIFLAMAK İSTEYEN HERKESE KİMYASAL MÜDAHALE
Selahattin Dönmez, yazısında zayıflama iğnelerinin kullanım emelinden saptırıldığını vurguluyor. İngiliz Ulusal Sıhhat Sistemi (NHS) bu iğneleri yalnızca riskli kümedeki önemli obezler için önerirken, Türkiye ve dünyada zayıflamak isteyen herkese uygulanması büyük bir sıhhat riski oluşturuyor. Araştırmalar, bu kimyasal casusların midedeki yararlı bakterileri (Akkermansia muciniphila) yok ettiğini ve mikrobiyotayı olumsuz etkilediğini gösteriyor.
Sonuç olarak; ABD yeni piramide adapte olmaya çalışırken, uzmanlar halka kendi coğrafyasının (Ege ve Akdeniz) doğal eserlerine sıkı sıkıya sarılma daveti yapıyor. Zayıflama sürecinde ise ilaç lobilerinin sunduğu “kolay” tahliller yerine, kas kaybını önleyecek ve davranış değişikliği sağlayacak diyetisyen denetimindeki formüllerin hayati kıymet taşıdığı belirtiliyor.
