Uğur ERGAN
Türkiye ile AB ilgileri ortasındaki duraklama devri 2010’lu yıllarda başladı. 2013’teki Seyahat olayları sonrası münasebetlerdeki kriz havası daha bariz hale geldi.
2016’da FETÖ’cülerin darbe teşebbüsü sorası yine gündeme getirilen idam tartışmaları ve Ankara’nın “Darbeye karşı AB’den yeteri kadar dayanışma görmedik” sitemi alakaları daha da gerdi.
İpler kimi vakit koptu, bazen tekrar düğümlenmeye çalışılsa da, hiçbir vakit resmi iştirak müzakerelerinin başladığı 3 Ekim 2005 öncesi üzere olmadı.
Türk toplumu, o periyot Başbakan olan Tayyip Erdoğan’ın AB’yi maksat alan popülist telaffuzlarıyla işte bu kırılma sonrası tanıştı.
AB’nin Kopenhag (siyasi) ve Maastricht (ekonomik) kriterlerine karşı “Biz de Ankara kriterleri der, yolumuza devam ederiz” kelamını sık sık duymaya başladık.
Ama en ilginci Erdoğan’ın 2016’da AB tarafından gelen tenkitlere, Türkiye ile Norveç’i eş tutarak, karşılık vermeseydi.
Erdoğan, Norveç’in 1972 ve 1994 yıllarında yapılan referandumlarda Brüksel’den gelen AB üyeliği teklifini reddetmesini kastederek, “Bizi tehdit eden AB için de referandum yaparız. Norveç çıktı. Kararı verecek mercii millettir. Gideriz milletimize, millet ne derse o olur” çıkışı yaptı.
Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın söylediği üzere tarihi çoklukla resmi dokümanlar, akademik kaynaklar yahut önemli tarihçilik yerine, kahvehane sohbetlerinden, dedikodular ve kulaktan dolma bilgilerden öğrenmeyi tercih eden Türk milleti, Erdoğan’ın bu kelamlarına inandı.
Oysa Norveç AB üyesi değildi ki, referandumla AB’den çıkmış olsun.
AB, petrol zenginliğinden yararlanmak ve balıkçılıkta istikrarda tutmak için Norveç’i davet etti lakin Norveç halkı zenginliğini AB ile paylaşmak istemediği için bu daveti iki referandumda da reddetti.
Yani Erdoğan’ın dediği üzere Norveç halkı referandumla AB’den çıkmış falan değil.
Bu kadar uzun bir girizgah yapmamın nedeni, Erdoğan’ın 2016’daki bu popülist tutumuna Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 10 yıl sonra yine muhtaçlık duyması.
Fidan, Sky News Arabia kanalına verdiği demeçte AB’nin Türkiye’ye karşı kimlik siyaseti yaptığını savunarak, “Avrupa ilerleyen dönemde Türkiye’ye ihtiyaç duyacak. Gün gelecek Avrupa, ‘Lütfen gelin’ diye yalvaracak. Bakalım o gün biz ne karar vereceğiz” demiş.
Şu birkaç gün içerisinde olan bitene baktığımızda, yaşananlar ne yazık ki Fidan’ın dediklerini doğrular nitelikte değil.
Fidan’ın bahsettiği gün gelir mi bilinmez lakin, Avrupa’nın Türkiye’yi atlayıp Hindistan’a uzanması ve bu iki büyük ekonomik gücün 2 milyar nüfusa sahip bir pazar yaratması iki taraf içinde değerli bir gelişme.
Her iki ekonomiyi önemli boyutta canlandıracak ve toplumlara ekonomik rahatlama getirecek AB-Hindistan Özgür Ticaret Anlaşması’nın, siyasi nedenlerden (Çoğunluğu Türkiye kaynaklı) dolayı güncellenmeyen Gümrük Birliği kararı nedeniyle Türk iktisadına vereceği ziyanları duymayanımız kalmadı.
Özellikle esasen can çekişen dokumacılık ve otomotiv söktörünün önemli boyutta olumsuz etkileneceği söyleniyor.
Fidan tıpkı demecinde “Türkiye AB üyesi olsaydı Brexit olmazdı” demiş.
Türkiye’nin AB üyeliğinin İngiltere’yi birlik içinde tutacağını sav etmek ne kadar gerçekçi tartışılır ancak bir gerçek var ki, o da İngiltere Başbakanı Keir Starmer’in 60 kişilik tesirli iş insanı ve kültür heyetiyle Çin’e çıkarma yapmış olması. Çin sonrası ikinci durak Japonya. Çin’in Starmer’dan sonraki bir öteki konuğu de Almanya Başbakanı Fdiedrich Merz olacak.
Dikkat edilirse, aklı selim beşerler tarafından “Dünyanın delisi” olarak görülen ABD Başkanı Trump, gümrük tarifeleriyle kimi maksat alıyorsa, Avrupa ona yaklaşıyor, ki o Avrupa gerektiğinde güç olduğunu gösterip, Grönland’ta Trump’ı durdurdu.
Geriye yaslanıp fotoğrafa etraflıca baktığımızda, Trump’tan uzaklaşan Avrupa, Asya’nın büyük güçlerini yanına alma seferberliği başlatmış durumda.
Buna karşılık Türkiye’yi yöneten AKP iktidarının ise, büyükelçisi aracılığıyla kendisine meşruiyet verdiğini belirten Trump’a yanaşmayı tercih ettiğini görüyoruz.
Bu tavır Türkiye için çıkar mı olur yoksa ziyan mı, vakit içinde anlarız.
