Yıllar yıllar boyunca.. BBC denince akan sular dururdu.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Avrupa’nın sesi, nefesiydi. Bilhassa Nazi işgali sırasında konutlarda gizlice dinlenen radyoda milyonlar neler olup bittiğini BBC’den öğrenirdi.
TRT’nin kurumsal kimliğine kavuştuğu yıllarda da nirengi noktamız BBC olmuştu.
Hele 1982 yılında.. 12 Eylül sonrası üstünden tankla geçilen TRT’de bizler bildiğimiz her şeyi unutmaya zorlanırken, Falkland Savaşı ile bir medya gösterisi sahneleniyordu. Demir Lady unvanıyla demokrasiyi maksat tahtasına yerleştiren Thatcher, ta Güney Amerika’daki Falkland adalarına el koymaya kalkmıştı. Ve İngiltere ile Arjantin savaşa tutuşmuştu!
O günlerde BBC de hedefteydi. Çünkü İngiltere ile Arjantin ortasında “taraf olmayı” reddediyordu. Haberleri tarafsız bir lisanla, “yerli ve ulusal olmaya çalışmadan” veriyordu.
Bu hal, pek çok kritik başlıkta tekrarlandı. Bugüne kadar!
*. *. *
BBC idaresinin editörlerle muhabirlerine gönderdiği bir e-posta ifşalandı. Ve “BBC efsanesi tarihe gömüldü.”
E-postada, ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu “kaçırdığını” söylemeleri fiilen yasaklanıyordu:
“Haberlerde netlik ve tutarlılık sağlamak için, Venezuela’daki son olayları anlatırken lütfen aşağıdaki yönergeleri izleyin:
‘Captured’ (Yakalandı) – Bunu ABD’nin operasyon tarifine atfederek kullanın. Örnek: ABD, operasyon sırasında Maduro’nun yakalandığını söyledi.
‘Seized’ (Ele geçirildi) – Uygun olduğu durumlarda kendi haberlerimizde kullanılması kabul edilebilir.
‘Kidnapped’ (Kaçırıldı) – tabirini kullanmaktan kaçının.
İlgili haberler üzerinde çalışırken bunu göz önünde bulundurduğunuz için teşekkür ederiz.”
* * *
Dilin, bilhassa de haber lisanının, kitlelerin algısını biçimlendirmede ne kadar tesirli olduğunu neredeyse 50 yıldır anlatır, lisana getiririm.
Mesela, BBC idaresinin önerdiği “ele geçirildi” kalıbının, zanlıların öldürülmesine dair haberlerde kullanılmasının “öldürmeyi meşrulaştırmak” manasına geldiğini.. Bir insanın, bir hayatın “ölü olarak ele geçirilemeyeceğini” anlatmaya çalışmaktan yoruldum.
Bu husustaki birinci örneğine, muhabirliğimin daha birinci yılında şahit olmuştum. İstanbul’da 17 yaşındaki bir bisiklet hırsızının meyyit olarak ele geçirildiği haberini vermiştik. Sonraki yıllarda, hele terörle anılan gündemde bu kalıpla daha binlerce haber verecektik.
İtiraf edeyim, bu ve gibisi kalıplara karşı verdiğim gayrette başarısız oldum.
Ve sonunda gele gele, BBC’nin iflasına tanıklık ettim.
Bu, Trump Periyodunu anlatmak için eşsiz bir bilgi.
Elbette asıl data, delilikte Hitler’i aratmayacağını ortaya koyan “kendi sözleri”:
“ABD bir şeyi daha başardı. Dünyada en çok korkulan en güçlü orduya sahibiz. Bizle kimse başa çıkamaz. Kimsede bizimki üzere silahlar yok. Tek sorun süratli üretim yapamıyoruz. 4-5 yıl bekliyorduk. Artık daha süratli olacağız. Ben hükümdarım.”
Kendisini dev aynasında, BİR KRAL olarak görmenin psikiyatride karşılığı vardır. Ne yazık ki, o vaka ABD Başkanı ise nasıl tedavi edileceğini söylemek mümkün değildir.
Hele hele bugüne kadar, sanrıları sayısız ülke lideri tarafından paylaşılıp parlatıldıysa!
“Kimse benim kadar Boeing uçağı satmadı. Tüm satışlara bakın. Kimse benim kadar satamadı.” diyor Trump.
Haksız mı! Erdoğan merhaba demeye gidip “En az 100 olmak üzere 250 Boeing uçak” için el sıkışıp dönmedi mi?
*. *. *
Neredeyse her nesle büyük bir savaş ya da felaket denk gelir ya.. Bize de çifter çifter vuruyor!
Dünya alev almak üzereyken, içerisi de yangın yeri:
* “Tayfun Kahraman nihayet hastaneye kaldırıldı derken eşinden öğrendik ki, felç riski bile varmış.”
* “Eskişehir’i evvel üniversitesi, sonra da belediye başkanlığıyla Türkiye’nin en inançlı, en hoş kenti yapan Yılmaz Büyükerşen’in mahpusu isteniyormuş.”
* “En büyük cürmü. Erdoğan’ın karşısına cumhurbaşkanlığı yarışında rakip olarak çıkmak olan Selahattin Demirtaş, cumhurbaşkanına hakaretten 1 yıl 5 ay 15 gün mahpus cezasına çarptırılmış.”
Benim yazımda bile lakin birer cümleyle yer bulan bu yırtıcı tabloda, görmeyen / duymayan / söylemeyen medya – teşbihte yanılgı olmasın ama- köpeksiz köyde değneksiz dolaşıyor.
Geçenlerde bir sokak röportajında gördüm. 30’lu yaşlarda bir bayan Erdoğan’a övgüler sıralarken coştu.. “Ondan evvel emekli maaşı yoktu” deyiverdi.
“Esenboğa havaalanını biz yaptık” diyen Erdoğan’ın seçmeni de bunu der elbette.
Ne de olsa yeni bir çağda.. Yeni bir dünya tertibinde.. Yeni meczuplarla birlikteyiz.
Ama en azından şunu biliyoruz; geçmişteki meczuplar, gün geldi tarihin çöplüğüne gönderiliverdi.
Ne yazık ki giderken de birçok insanın, gencin hayatına mal oldu.
*. *. *
Şu anda tekrar bu türlü bir kırılma noktasındayız.
Cihatçıları Suriye’de idareye getirip komşu yaptık. Artık, başta Halep, Alevilere karşı akınları uzaktan izliyoruz.
İsrail’e parmak sallarken Arap dünyası ile kolkola yürüyüşüne şahit oluyoruz.
Bazen ekranda ve açıktan, bazen de ortamızda fısıltıyla “sıra Türkiye’de mi” diye konuşuyoruz.
Şaka değil.
Trump Müslüman Kardeşleri terör örgütü listesine almak için uğraşıyor. Gözler de bu hususta çabucak Türkiye’ye, Erdoğan’a çevriliyor.
İstanbul’da ofisleri, televizyon kanalları olan Müslüman Kardeşler Saray’ın zayıf karnı.
Ülke ülke dolaşıp, sonunda Türkiye’den öbür sığınacak kapı bulamayan örgüt, Trump istiyor diye kovulacak mı?
Yoksa kendisini İslam aleminin buyruğu zanneden Erdoğan her şeyi göze alıp, Hamas’tan İhvan’a problemli örgütlere kucak açacak mı?
“DÜNYANIN HÜKÜMDARI TRUMP” bakalım bizim Saray’ı nelerle nereye kadar zorlayacak?
Kaos o kadar yaygın ki, yarını bugünden görmek çok güç.
Yine de, Erdoğan’ın, “siyasi islam efsanesinin” sonu manasına gelen bir rolle karşımıza çıkacağını söylemek herhalde kehanet sayılmaz.
