Son periyotta yaşanan ekonomik dalgalanmalar “çok prim ödeyenin çok maaş alması” prensibine dayalı emeklilik nizamını da derinden sarstı. Ödenen pirimin değil emeklilik dilekçesinin ne vakit verildiğinin ehemmiyet kazandığı sistemde vatandaşların maaşlarında önemli farklılıklar oluştu.
24 saatlik farkın yüzde 30’luk kayıplara yol açması, milyonlarca emeklinin her yıl eriyen maaşları nedeniyle geçim kederinden çıkamaması reaksiyonlara neden olurken SGK Başuzmanı İsa Karakaş, adil bir emeklilik sistemi için yapılması gerekenleri anlattı.
EMEKLİ MAAŞLARINI TOPARLAYACAK DÜZENLEMEYİ AÇIKLADI
“Çok prim ödeyenin çok maaş alması” prensibinin Toplumsal Sigorta tekniğinin temel direği olduğuna dikkat çeken İsa Karakaş, o direğin enflasyon ve büyüme suratı bilgilerinin maaş bağlama formülündeki dengesizliği nedeniyle salladığını söyledi.
Özellikle son 5-6 yılda yaşanan ekonomik dalgalanmaların yarattığı maaş farklarının emekli adaylarını belirsizliğe ittiğine işaret eden Karakaş, “Bir günün bile maaşlar ortasında uçurumlar oluşturduğu bir sistemde, adalet duygusu ağır yara almış durumda” dedi.
Emeklinin geçim kaygısı tartışılırken emeklilikte adaletin sağlanması için atılması gereken adımın “intibak yasası” olduğunu tabir eden Karakaş, yıllarca aynı tezgâh başında ter döken, birebir prime temel yararı ödeyen ve birebir prim gün sayısına sahip iki vatandaşın, emeklilik hayatına büsbütün farklı standartlarda başladığı nizamın değişmesi gerektiğini söyledi.
Karakaş 2000 yılı öncesi intibak yasasının SSK emeklileri ile Bağ-Kur emeklilerinin bir kısmını kapsadığının altını çizerek hükümetin 2013 yılında o intibak düzenlemesini yaparken 2000 sonrası için de intibak yapılacağı vaadinde bulunduğu hatırlattı.
Emeklilik sisteminin artık pansuman kabul etmediğini tabir eden Karakaş, 12 yıldan fazla geçen vakitte tahlilin Meclis’te tıkandığını söyledi.
SGK BAŞUZMANI TEK TEK ANLATTI
2023 yılında emekli olanların 2022 yılında emekli olanlara nazaran daha az maaşla karşı karşıya kaldığını daha vahim durumun ise 31 Aralık 2024 tarihinde emeklilik dilekçesi veren bir emekçi ile 1 Ocak 2025 tarihinde veren mesai arkadaşı ortasında 24 saat yüzünden yüzde 30luk fark oluştuğunu hatırlatan Karakaş, gerçek bir intibak düzenlemesinin neler sağlayacağını ve kapsamının nasıl olması gerektiğini tek tek anlattı.
Emekli maaşlarının hesaplanmasında kullanılan tartışmalı TÜİK datalarının sorunu daha da derinleştirdiğini söz den Karakaş tahlil için şunları anlattı:
- Eşitlik: Tıpkı prim ve gün sayısına sahip olanlar, hangi tarihte emekli olurlarsa olsunlar eşit maaş alır.
- Güven: Vatandaşın toplumsal güvenlik sistemine olan inancı tekrar tesis edilir.
- Hak Teslimi: Sistemde daha uzun müddet kalan ve yüksek prim ödeyenlerin hakları korunmuş olur.
- Bu nedenle yapılacak yeni bir düzenleme, geçmişte olduğu üzere yalnızca 2,5 milyon bireyle hudutlu kalmamalıdır.
- Memur emeklileri de dâhil olmak üzere 16 milyonu aşkın tüm emeklileri kapsayan “essahlı” bir intibak mecburi hâle gelmiştir.
- Aksi takdirde, tıpkı EYT sürecinde olduğu üzere, sistem yeni mağduriyetler üretmeye ve memnuniyetsizlik çığ üzere büyümeye devam edecektir.
- 2000 yılı öncesinde olduğu üzere 2000 yılı sonrasında emekli olanların da maaşları masaya yatırılmalı ve kelam verilen intibak süreçleri ifa edilmeli…
