Türkiye son periyotta süratle artan hayat pahalılığını en net biçimde besin fiyatlarında hissediyor. Artan fiyatlarla dışarıda yenen bir öğün yemek, mont, ayakkabı ya da küçük bir mesken eşyasıyla yarışır hale geldi.
Ülkeler ortası ekonomik şartlar hakkında fikir veren ve farklı para ünitelerinin farklı ülkelerdeki satın alma gücünü gösteren Big Mac endeksi de vatandaşın alım gücünün geldiği durumu gösterdi. Türkiye, Ocak artırımlarının akabinde dünya ortalamasının üzerinde pahalanmay sürdürdü.
TÜRKİYE DÜNYAYI GERİDE BIRAKTI
Dünyanın birçok ülkesinde tıpkı standartlarla satılan eserler üzerinden yapılan Big Mac Endeksi, Türkiye’deki fiyat düzeyinin global ölçekte de yüksek olduğunu ortaya koydu. Kişi başına ulusal gelirin yaklaşık 18 bin dolar olduğu Türkiye’de Big Mac fiyatı 7,85 dolara ulaştı. Kişi başına gelirin 92 bin dolar düzeyinde olduğu ABD’de ise tıpkı eser 6,12 dolardan satılıyor. İsviçre’de kişi başı gelir 118 bin dolar seviyesindeyken Big Mac fiyatı 9,08 dolar düzeyinde bulunuyor.
Türkiye’nin gelir seviyesi bu ülkeden yaklaşık altı kat düşük olmasına karşın fiyat farkının sonlu kalması, gelir-fiyat istikrarındaki bozulmayı gözler önüne seriyor.
Benzer biçimde kişi başı gelirin yaklaşık 24 bin dolar olduğu Uruguay’da Big Mac’in 8,76 dolardan satılması, Türkiye’nin daha düşük gelirle bu ülkeye yakın fiyat düzeyinde yer aldığını gösteriyor. Bu durum, Türkiye’de dışarıda yemenin sırf mahallî ölçekte değil, memleketler arası karşılaştırmalarda da kıymetli hale geldiğini ortaya koyuyor.
EN DEĞERLİSİNİ BİZ YİYORUZ!
Big Mac fiyatı ulusal gelire oranlandığında tablo ortaya koyuyor ki burgerin en değerlisini biz yiyoruz. Mukayeseli tahliller, Türkiye’nin misal gelir kümesindeki ülkelerden besbelli biçimde ayrıştığını gösterdi.
Polonya, Güney Afrika ve Mısır üzere ülkelerle emsal ya da daha düşük gelir düzeyinde yer alan Türkiye, Big Mac fiyatında bu ülkelerin tamamını geride bırakmış durumda. Buna karşılık ABD, Almanya, İsveç ve İsviçre üzere yüksek gelirli ülkelerle emsal fiyat düzeylerine yaklaşılması, alım gücündeki aşınmayı daha görünür kılıyor.
Türkiye’de bir minimum fiyatlı, bir Big Mac satın alabilmek için yaklaşık 2,5 saat çalışmak zorunda kalıyor. Tıpkı eser, ABD ve birçok Avrupa ülkesinde 25-30 dakikalık bir çalışma müddetiyle alınabiliyor. Bu tablo, Türkiye’de dışarıda yemenin alım gücü açısından ne kadar zorlaştığını çarpıcı biçimde ortaya koyuyor.
BİG MAC – GELİRE NAZARAN GERÇEK PAHALILIK SIRALAMASI
| Sıra | Ülke | Big Mac Fiyatı ($) | Kişi Başı Gelir ($) | Gelire Oran (‰) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Türkiye | 7,85 | 18.000 | 0,436 ‰ |
| 2 | Meksika | 6,17 | 14.000 | 0,441 ‰ |
| 3 | Kolombiya | 6,21 | 22.000 | 0,282 ‰ |
| 4 | Uruguay | 8,76 | 25.000 | 0,350 ‰ |
| 5 | Polonya | 6,25 | 28.000 | 0,223 ‰ |
| 6 | Kosta Rika | 6,04 | 19.000 | 0,318 ‰ |
| 7 | İsrail | 6,36 | 54.000 | 0,118 ‰ |
| 8 | Birleşik Krallık | 7,08 | 54.000 | 0,131 ‰ |
| 9 | İsveç | 7,26 | 60.000 | 0,121 ‰ |
| 10 | Avustralya | 5,69 | 67.000 | 0,085 ‰ |
| 11 | Danimarka | 7,14 | 82.000 | 0,087 ‰ |
| 12 | ABD | 6,12 | 92.000 | 0,067 ‰ |
| 13 | Singapur | 5,78 | 94.000 | 0,061 ‰ |
| 14 | İsviçre | 9,08 | 118.000 | 0,077 ‰ |
| 15 | Kanada | 5,54 | 55.000 | 0,101 ‰ |
