WASHINGTON — Serra Karaçam
ABD Başkanı Donald Trump, Gazze’de çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan 20 unsurluk Kapsamlı Barış Planı’nın ikinci basamağı kapsamında Gazze Ulusal İdare Komitesi’nin (NCAG) kurulduğunu açıkladı. Komiteye, teknokrat kimliğiyle tanınan Dr. Ali Sha’ath liderlik edecek.
Komite Gazze’de temel kamu hizmetlerinin tekrar kurulması, sivil kurumların inşası ve günlük hayatın istikrara kavuşturulmasından sorumlu olacak.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararıyla uyumlu olarak oluşturulduğu belitilen Barış Kurulu’nun (Board of Peace) başkanlığını Trump üstlenirken, Marco Rubio, Steve Witkoff, Jared Kushner, Tony Blair üzere isimler Kurucu Yönetim Kurulu üyesi olarak görevlendirildi.
Sahadaki uyumu sağlamak üzere Nickolay Mladenov Gazze Yüksek Temsilcisi olarak atanırken, güvenliği tesis etmek maksadıyla Uluslararası İstikrar Gücü’nün başına Tümgeneral Jasper Jeffers getirildi.
Açıklamaya nazaran, Tümgeneral Jasper Jeffers Memleketler arası İstikrar Gücü’nün (ISF) Kumandanı olarak atandı. ISF’nin misyon tarifi; Gazze’de güvenliğin tesis edilmesi, barışın korunması, kapsamlı silahsızlandırma sürecinin desteklenmesi, insani yardımın inançlı biçimde ulaştırılmasının sağlanması ve yine inşa için gerekli materyallerin girişinin kolaylaştırılmasını kapsıyor. Açıklamada, Gazze’ye yönelik bir güvenlik ve istikrar gücüne dair yapılan tek atıf bu atama oldu.
Çarşamba günü Gazze bahisli Beyaz Saray art plan toplantısında Türkiye’nin Gazze İstikrar Gücü’nde yer alıp almayacağı sorulmuş, yetkililer “İsrail ile bağlantıların uygunlaştırılması gerektiği” tarafında yanıt vermişti.
ABD, İsrail ve kilit Arap ülkeleriyle birlikte bu geçiş sürecini desteklemeye devam edeceğini vurguladı.
Damat Kushner’in Danışmanları Barış Heyetine da Danışman oldu
Beyaz Saray, Jared Kushner’ın yakın danışmanlarından ikisinin; son aylarda Kushner’ın İsrail’deki temsilcisi olarak vazife yapan Aryeh Lightstone ile Gazze’nin yine inşa planını kaleme alan Josh Gruenbaum’un “Barış Kurulu’na kıdemli danışman” olarak görev yapacağını açıkladı.
Barış Kurulu Kurucu Yürütme Kurulu
Beyaz Saray’ın açıklamasında, Lider Donald J. Trump’ın başkanlığında diplomasi, kalkınma, altyapı ve ekonomik strateji alanlarında tecrübeye sahip isimlerden oluşan bir Kurucu Yürütme Kurulu oluşturulduğu tabir edildi. Konseye atanan üyeler şu şekilde listelendi:
- Dışişleri Bakanı Marco Rubio
- Steve Witkoff – Trump’ın özel elçisi
- Jared Kushner – Trump’ın damadı, yatırımcı
- Sir Tony Blair – İngiltere eski Başbakanı ve memleketler arası diplomat
- Marc Rowan – yatırımcı ve iş dünyası yöneticisi.
- Ajay Banga – Eski Dünya Bankası Lideri Hint asıllı Amerikalı iş lideri ve finans uzmanı.
- Robert Gabriel – ABD Başkanlık Yönetimi’nde Ulusal Güvenlik İstişare görevlisi
Gazze Yürütme (İcra) Kurulu ve Netanyahu’nun itirazları
Yüksek Temsilcilik Ofisi ve Gazze Ulusal İdare Komitesi’ni (NCAG) desteklemek emeliyle bir Gazze Yürütme Kurulu’nun ise Gazze halkı için barış, istikrar ve refahı ileriye taşıyacak tesirli yönetişimi ve en yüksek standartlarda hizmet sunumunu desteklemeyi amaçladığı aktarıldı. Kurucu Yönetim Kurulu üyelerinden 5 ismin de dahil olduğu yürütme şurasına atanan üyeler şu halde:
- Steve Witkoff – Trump’ın özel elçisi
- Jared Kushner – Trump’ın damadı, yatırımcı
- Dışişleri Bakanı Hakan Fidan
- Ali Al-Thawadi – Katarlı üst seviye diplomat ve devlet görevlisi
- General Hassan Rashad – Mısırlı istihbarat ve askeri lider
- Sir Tony Blair – İngiltere eski Başbakanı ve milletlerarası diplomat
- Marc Rowan – yatırımcı ve iş dünyası yöneticisi
- Devlet Bakanı Reem Al-Hashimy – Birleşik Arap Emirlikleri Memleketler arası İşbirliği Bakanı
- Nickolay Mladenov -Bulgar kökenli, Eski BM Filistin-İsrail özel koordinatörü
- Yakir Gabay – İsrailli iş insanı ve gayrimenkul yatırımcısı
- Sigrid Kaag – Hollandalı diplomat ve eski Başbakan Yardımcısı ile Orta Doğu barış süreci uzmanı.
Bu şuradaki isimlerin her biri farkli art plana sahip. İsrail medyasına nazaran Fidan’ın katılımı ve Katar bakanının varlığı, Netanyahu’nun güzeline gitmiyor ve itirazları vardı.
Fidan’ın olduğu heyetin karar sistemindeki rolü ve yükü tam bilinmezken, Filistin idaresi ile diyalog ve oradaki süreçlerin icrasında aktif olması bekleniyor. Türkiye’nin temsil edilmesi yani Fidan’ın iştiraki, Amerika’nın bir başarısı olarak yorumlanıyor.
Beyaz Saray yetkilileri, Türkiye’nin ateşkese ulaşmada kritik bir rol oynadığını vurgulamış “Türkiye, bu ateşkese ulaşmada çok kıymetli bir rol oynadı ve Lider Trump bunun için çok minnettar,” sözlerini kullanmıştı.
BM Kararı Atfı
Beyaz Saray açıklamasında irleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin, 17 Kasım 2025’te 2803 Sayılı Kararı hatırlatıldı.
BMGK 2803 Sayılı kararı kabul etti ve karar açıkça şunları söz ediyor:
“(Bu karar) ABD öncülüğünde Lider Trump idaresi tarafından hazırlanan 20 unsurluk “Gazze Çatışmasını Sonlandırma Kapsamlı Planı”nı (Comprehensive Plan to End the Gaza Conflict) onaylıyor ve Gazze Şeridi’nde yine inşayı ve geçiş devrindeki yönetişimi desteklemek amacıyla bir Barış Kurulu (Board of Peace) oluşturulmasını memnuniyetle karşılıyor.
Karar, Trump’ın planını ve ekindeki düzenekleri onaylıyor; bunlar arasında Barış Kurulu, Milletlerarası İstikrar Gücü (International Stabilization Force) ve Gazze Ulusal İdare Komitesi (NCAG) üzere geçiş devri yönetişim yapıları yer alıyor.”
Karar, 13 evet oyuna karşı 2 çekimser (Çin ve Rusya) oyuyla kabul edilerek planın çerçevesine Güvenlik Kurulu seviyesinde geniş takviye sağlandığını göstermişti.
Blair’in Irak Deneyiminin Öğrettikleri
Blair, 2003 yılında ABD öncülüğündeki Irak işgali sırasında İngiltere Başbakanı olarak misyon yaptı. İşgal sonrası tekrar inşa planlarının şekillendirilmesine yardımcı oldu, fakat yetersiz planlama, zayıf güvenlik idaresi ve mezhepsel bölünmeleri küçümsemesi nedeniyle eleştirildi.
Gazze, Irak’tan hayli farklı olsa da çatışma sonrası yine inşa, kırılgan yönetişim ve milletlerarası uyum gereksinimi üzere bazı benzerlikler mevcut.
Yönetim Kurulu duyurulmadı
Barış Kurulu’nun (BOP) işleyiş formülleri hakkında ise şimdi bilgi yok.
Trump’ın Gazze planında “Barış Kurulu”na atıfta bulunulmasına karşın, Beyaz Saray açılamasında Barış Kurulu Yürütme Şurasından bahsedilirken, “Barış Kurulu” üyeleri kamuoyuna açıklanmadı.
Yürütme konseyleri üzerinde bir yönetim kurulu olacak mı lider tek başına strateji, siyasetler belirleyip denetleme rolünü mü üstlenecek şimdi bilinmiyor.
Barış Kurulu, Lider Trump’ın başkanlığında olacak ve devlet ve hükümet liderlerini içerecek. İsrail medyasına nazaran, BOP’un altında, çoğunluğu devlet liderlerinden oluşacak ve siyaset belirleyecek bir yönetim kurulu bulunacak ve bu idare heyetinin üyeleri, henüz açıklanmadı.
Bir yönetim kurulu açıklanmamış olması İcra Heyetleri ve kıdemli danışmanların Kurul’un yetkilerini yerine getireceği ve Lider Trump’ın Lider olarak en üst seviye denetimi sağladığı manasına da gelebilir.
