Halk TV’de Ebru Baki’nin sunduğu Para Siyaset programında konuşan Gazeteci İbrahim Kahveci, emeklilerin 2002 yılında, yani AKP iktidarının birinci yılında açlık sonunun yüzde 37 altında yaşadığını, ortadan geçen 20 yılda kişi başına düşen gelirin 5 kat artmasının tabir edilmesine rağmen emeklilerin açlık hududunun yüzde 28 altında olduğunu bilgilerle açıkladı.
Kahveci, emeklilerin gerçekte pozisyonunun ortadan geçen onca yıla karşın değişmediğini tabir edip, “Şimdi diyor ki dün Cumhurbaşkanı “Ben emeklilere diyor kalkınmadan hisse verdim.” 3.600 dolardı. Bununla övünüyoruz. E benim artık kişi başına gelirim 18.000 dolar. Benim hissem nerede? “ sorusunun sorulduğunu kaydetti.
10 ayda ortalama 16.973.000 şahsa maaş ödendiğini kaydeden Kahveci, bunun maliyetinin 3 trilyon 101 milyar lira olduğunu, kişi başına düşen aylığın 18.273 liraya tekabül ettiğini söyleyen Kahveci; bu paranın açlık hududunun yüzde 28 altında olduğunu söyledi.
Ülkenin ne kadar temel kıymeti varsa başkanlık sistemi ile bunun bozulduğunu söyleyen Kahveci, tek kişinin aldığı kararın kimse tarafından itiraz edilmediğini söyledi. Kelamlarının devamında Güney Kore ve Filipinler’deki iktisat ve kalkınma seviyesinin tarihî gelişimini aktaran Kahveci şu tabirleri kullandı:
“2002 yılında, 2002 yılında 6.550.184 kişi emekli. Şimdi AK Parti iktidara geldiğinde yıllık ortalama veriyorum sevgili seyirciler. Sevgili AK Partililere söyleyeyim ben bunu aslında. 2002 yılında 6.550.184 şahsa 16 milyar 687.400 lira para ödenmiş.
Yani kişi başına emekli dul yetim. Bakın yazıyorum. Emekli dul yetim toplam hepsi 16 milyar para 6,5 milyon şahsa verilmiş. Ayda 212 lira. Pekala 2002 yılının 12 aylık açlık sonu ne? 337 lira.
Emekli maaşı açlık hududunun, dolar kuru almıyorum. Dolar kurunu niçin almadığımı biraz sonra söyleyeceğim. Açlık sonunun %37 altındaymış.
%30 altında %26 altına düşmüş. Sonra düzelmiş. Emeklilerin durumu mesela nerelerde? 2012, 2013’te, 2016, 17, 18, 19’da fark azalmış. Emeklilerin toplam eline geçen para açlık hududuna nazaran yani açlık hududu şu: Besin alım gücü. Et, yoğurt, süt, peynir, ekmek, ne dersek diyelim.
TÜRK-İŞ’in ölçtüğü bu TÜİK de değil. TÜRK-İŞ’in ölçtüğü açlık hududu. Sonra nereye gelmiş? Son 4 yıla bakın. E AK Parti aldığı yere tekrar getirmiş. Pekala sorumuz şu: Tıpkı yere getirmiş de benim burada kişi başına gelirim 3.600 dolardı.
Şimdi diyor ki dün Cumhurbaşkanı “Ben emeklilere diyor kalkınmadan hisse verdim.” Benim burada kişi başına gelirim 3.600 dolardı. Bununla övünüyoruz.
E benim buradaki kişi başına gelirim 18.000 dolar. Benim hissem nerede? Artık bakın arkadaşlar. Ortalama alıyorum. 2025 yılının en son bilgi Ekim ayı. 10 aylık yani.
10 ayda ortalama 16.973.000 bireye maaş ödenmiş. Ne kadar? 3 trilyon 101 milyar. Kişi başına aylık neymiş? 18.273. Pekala açlık hududu neymiş? 25.422.
Yani yüzde 28 altında. E arkadaş benim 25 yıl evvel, 23 yıl evvel de durumum birebirdi. O vakit kişi başına gelirim 3.600 dolardı.
Başkanlık sistemi ülkeyi mahvetti. Başkanlık sistemi ülkenin, ben size gelir dağılımını verdim. Gelir dağılımı da burada başlıyor bozulmaya. Ben size neyi verdim? Mesela kiracılık, konut sahibi oranı, kiracılık oranı burada başlıyor bozulmaya.
Ülkenin temel ne kadar bedeli varsa bak ülkenin temel ne kadar kıymeti varsa başkanlık sistemi gelmiş hepsini darmadağın etmiş. Ülkenin yapısal, kurumsal ne kadar pahası varsa başkanlık sistemi. Ya biz başkanlık sisteminin faturasını o kadar ağır, o kadar ağır ödüyoruz ki o mühürsüz oyların faturasını… Al size emekli.
İsmail Saymaz:
Başkanlık sistemi mi ya da Erdoğan’ın bu sistem içerisinde uyguladığı birtakım siyasetler mı? Yani lider olmasaydı da başkanlık sistemi olmasaydı da e parlamenter metotla devam etseydi de tekrar 2019’daki karar alınsaydı tekrar birebir şey olacaktı.
İbrahim Kahveci:
Tabii ki. Yani Başkanlık sistemini şöyle. Şöyle bir örnek vereyim. Mesela 2011-12’de ben Bakanlar Şurası’nda yer alan birtakım isimlerle konuşurdum. Diyordu ki mesela biz süratli karar almak için uğraşıyorduk. Ya Bakanlar Heyeti’nden geçmeyen kararlarımız vardı. Sonra bakıyorduk ki “Aa oysaki doğruymuş.”
Başkanlık sisteminde sorun şu: Üstteki, en üstteki kişi yanlış karar verdiğinde o yanlış kararını düzeltecek “Efendim, bu o denli değil. Şu şöyle.” diyebilecek bir kişi var mı? Sayın Cumhurbaşkanı etrafında
İsmail Saymaz:
İtirazım yok. Fakat 2015’ten sonra aslında fiilen aslında parlamenter sistem içerisinde başkanlık yetkileri kullanılıyordu. Fevkalâde halle bir arada. Yani tek başına sistem sistemden kaynaklı çok arıza var elbette. Birebir fikirdeyim seninle. Ancak 2019 faiz indirme kararı parlamenter sistemde de alınabilirdi.
İbrahim Kahveci:
Şöyle senin sorunu şöyle örnek vereyim, karşılık vereyim. Uzak Doğu’da iki ülke var. Biri Filipinler, birisi Güney Kore. 1940’lar sonrasında, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Uzak Doğu’nun en parlak ülkesi Filipinler’dir.
Filipinler’de de bir diktatör iş başına geliyor. Güney Kore’de de bir diktatör iş başına geliyor. Biliyorsunuz Amerika o devirlerde komünizme karşı olsun da diktatör de olsa sıkıntı değil.
Askeri darbe de yapan diktatör de olsa, darbeci şeyler de olsa sıkıntı değil. Amerika açısından. Filipinler’deki diktatör darbe yapan diktatör yalnızca kendine baktı. Eşinin çantasına baktı. Eşinin ayakkabısına baktı. Kendisinin saraylarına baktı. Lüksüne baktı.
Hayatına baktı. Ülkesini mahvetti. Birebir emsal diktatör Güney Kore’de O da diktatör, o da zalim. O da bir sürü insan astı, öldürdü etti filan. Fakat Güney Kore’deki diktatör gitti. Ekonomik kalkınmanın temelini attı.
Birisi kendi sarayına, kendi karısına, kendi ayakkabılarına, lüksüne baktı. Öbürü ülkenin geleceğine baktı. İki diktatör farkı. Filipinler bugün Uzak Doğu’nun sürünen ülkesi, Güney Kore Uzak Doğu’nun en parlak ülkelerinden birisi.
Bir oburu. 1980’lerde bile neredeyse Güney Kore ile eşittik. 1980’lere gelirken bile. 60’larda, 70’lerde Güney Kore bizden çok yoksuldu. 1980’lerde kişi başına gelir açısından söylüyorum bunu. Güney Kore bizi yakaladı, geçti.
Ve Güney Kore markalar çıkardı, şeyler çıkardı. Bugün bizim iki katımızdan fazla güçlü. Şirketlerin büyüklüğü açısından baktığınız vakit bizi fersah fersah geçiyor. Yani sorun yalnızca sistem değil. O sistemde sıkıntı yanlış kararlar alındığı vakit sistem onu düzeltebiliyor mu? Mesela çok baskıcı idare Güney Kore diktatörü lakin gerçek kararlar aldı ülkesini büyüttü.
