Uğur ERGAN
Karşınızda Donald Trump ve Marco Rubio üzere şahsiyetler olunca, “şu yahut bu olur” diye kesin bir kararda bulunmanız imkansız hale geliyor.
Hatırlarsanız, Venezuela’nın akabinde bir sonraki gayenin Grönland olabileceğini, Trump’ın danışmanlarından Stephen Miller’ın eşi ve eski Beyaz Saray danışmanı Katie Miller’in “X” hesabından yaptığı paylaşım tetikledi.
Miller’in Grönland haritasını ABD bayrağıyla kaplayıp, “Yakında (soon)” notuyla paylaşması, başta Grönland’ın bağlı olduğu Danimarka olmak üzere tüm Avrupalı önderlerin reaksiyonunu çekti.
ABD idaresinden “Grönland’a da sahip olmalıyız” bildirileri artınca, Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, İspanya, İngiltere ve Danimarka başkanları, “Grönland, Grönland halkınındır. Danimarka ve Grönland’ı ilgilendiren konularda karar verme yetkisi yalnızca Danimarka ve Grönland’a aittir“ vurgusunun öne çıktığı, ortak bir açıklama yayınladı.
Grönland’a takviye veren Avrupa önderleri ortasında, İsrail’le birlikte ABD’nin gerçek stratejik ortağı İngiltere’nin Başbakanı Keir Starmer’in olması kıymetli. Tıpkı biçimde Danimarka ve başka İskandinav ülkeleriyle birlikte Almanya ve Fransa’nın da bölgeye asker gönderme kararı önemli bir gelişme.
ANKARA’DA KONUŞULANLAR
Ankara’nın diplomasi kulislerinde de probleme baş yoranlarla konuşulduğunda, ABD’nin Grönland’ı askeri prosedürle alacağını düşünenlerin sayısının çok az olduğunu söyleyebiliriz. Buna karşılık buzul adayla ilgili sık duyulan yorumlar özetle şöyle:
“Grönland Özerk Yönetimi her ne kadar ‘Yeter artık. Grönland satılık değil. Geleceğimizi kendimiz belirleriz’ demiş olsa da, bağlı olduğu Danimarka’nın, ABD’ye yeni askeri tesisler kurma, daha fazla asker, hava savunma sistemi, Rusya ve Çin’in bölgedeki hareketliliğini kısıtlayacak şekilde gemilerini konuşlandırma çağrısı yapması mümkün. Böylece ada, Danimarka’ya bağlı kalır ama ABD istediği gibi at koşturur. Mesele, bu durumun Trump yönetimini tatmin edip, etmeyeceği.”
Önceki gün Beyaz Saray’daki üçlü görüşme (ABD-Darimarka-Grönland) sonrası açıklama yapan Danimarka Dışileri Bakanı Lars Lokke Rasmussen’in, “ABD’nin pozisyonunu değiştiremedik. Ancak güvenlik endişelerini işbirliğiyle ele almak için yüksek düzeyli bir çalışma grubu kurulacak. Bu grup birkaç hafta içinde toplanacak” sözleri de, Ankara’da konuşulan Grönland senaryosunun bir halde masaya geldiğini gösterir gibi.
Keza Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt’in, karşılıklı anlayışın artacağına ve hakikat dengelerin bulunacağına dair umudunu koruduğunu tabir etmesi de dikkat çekici.
Nitekim Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da, dünkü basın toplantısında Washington’daki üçlü görüşmeye atıfla, “tarafların orta bir yerde buluşabileceklerini değerlendirdiğini” söyledi.
Aslında Grönland’da ABD’nin mevcut durumuyla ilgili eldeki kimi bilgiler de, orta yolun nasıl bulunabileceğine dair işaretler veriyor.
Şöyle ki:
Adada ABD’nin etkin olarak işlettiği tek askeri üssü Pituffik Uzay Üssü. Grönland’ın kuzeybatısındaki bu üs, uzay müşahede emelli kullanılmasının yanı sıra balistik füze erken ikaz sistemlerine de sahip. Üste ABD Hava ve Uzay Kuvvetlerinden toplam 150 asker bulunuyor. Danimarka ile ABD ortasında 1951 ortasında imzalanmış savunma muahedesi kapsamında ABD’nin Grönland’da ek tesisler kurma yetkisi de var.
Evet, mevcut durumda rastgele bir değişiklik yok, herkes kendi konumunu koruyor.
Ancak yazıya girişte bilirttiğimiz üzere temkini elden bırakmamak koşuluyla, taraflar ortasında yüksek seviyeli çalışma kümesi kurulmasında mutabık kalınması, “Şu aşamada askeri yöntemle ilhak ihtimali zor” yorumunu öne çıkartıyor.
