Hatay Depremzede Derneği, KESK-Hatay Tabip Odası Uyum Merkezi’nde dernek olarak hazırladıkları sarsıntı raporunu basına sundu. 6 Şubat zelzelelerinin 3. yılı münasebetiyle hazırlanan raporda, “Üç yıl geçmesine karşın hâlâ yapılmayan okullar, imar planlarında okula yer verilmeyen mahalleler, yıkılıp tekrar inşa edilmeyen okul binaları, elektrik, su, internet kesintileri ve ulaşım sıkıntıları nedeniyle çocuklar okula erişememektedir” denildi.
Dernek ismine raporu Ekrem Deveci sundu. “Bugün burada, yalnızca bir raporu açıklamak için toplanmadık.” diyen Deveci, 6 Şubat sarsıntılarının üzerinden üç yıl geçtiğini fakat Hatay için vaktin ilerlemediğini söyledi.
“NORMALE DÖNDÜ KELAMI GERÇEK DEĞİL “
Deveci, konuşmasında şunları söyledi:
“Hatay için hayat olağana dönmedi. Hatay’da yıkım türlü biçimlerde devam ediyor. Biz bu kenti istatistiklerden tanımıyoruz. Biz bu kenti sunumlardan, tanıtım sinemalarından, maketlerden tanımıyoruz. Biz bu kenti; kaybettiklerimizin mezarlarından, konteynerlerin küflenmiş hallerinden, çatlayan duvarlarından, mayın tarlasına dönmüş yollarından, işsiz kalan gençlerinden, geleceği belgisiz çocuklarından tanıyoruz.
Yetkililer “Hatay olağana döndü” diyor.
Buradan, bir sefer daha açık ve net söylüyoruz: Bu kelamlar gerçeği yansıtmıyor. Bu kelamlar biz Hataylıların yaşadıklarını inkâr ediyor. Bu kelamlar; aklımızla, yaşadıklarımızla, geçen üç yılımızla dalga geçiyor.”
SABRI TÜKENMİŞ İNSANLARIN RAPORU
Hatay’ın makyajlandığını söyleyen Deveci, “Makyaj kentin her yerinden oluk oluk akıyor, gerçekler örtülemiyor.” dedi.
Deveci rapora ait şunları söyledi:
“Bugün açıkladığımız Sarsıntının 3.Yılında Hatay Raporunu, masa başında bizler yazmadık.
Bu raporu; gece elektrik kesildiğinde karanlıkta kalan meskenler, suyun akmadığı mahalleler, hâlâ barınamayan depremzedeler, yerinden edilmek istenen beşerler, Hataylılar yazdı.
Bu rapor, “sabredin” denilen lakin sabrı çoktan tükenen insanların raporudur.
Bu rapor; Hatay normalleşmedi. Hatay güzelleşmedi. Hatay unutuldu, diyenlerin isyan raporudur. Hatay bugün tek bir kent değildir. Hatay bugün, birebir afeti yaşamış lakin tıpkı hayatı yaşamayan mahallelerin toplamıdır. Birebir kentte yaşayan beşerler, artık tıpkı kentte yaşamamaktadır.”
“KENTİN İNŞASI YÜKSELEN BİNALARLA OLMAZ”
Deveci konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Hatay fiilen altı modüle bölünmüş, birbiriyle bağı koparılmış mahallelerden oluşmaktadır:
Hızla inşa edilen lakin altyapı, personellik, toplumsal donatı ve kentle bağ kurma açısından önemli meseleler barındıran, ömrün konutla hudutlu kaldığı alanlar: Toki Mahalleleri
Ne vakit, nasıl ve neye dönüşeceği meçhul, mülkiyet hakkı askıya alınmış, ömrün fiilen dondurulduğu mahalleler: Rezerv Alan Mahalleleri
Geçici denilerek kalıcılaşan, barınmanın süreklilikten, mahremiyetten ve insan onuruna yakışır şartlardan uzaklaştığı alanlar: Konteyner Kent Mahalleleri
Afetin akabinde kendi imkânlarıyla ayakta kalmaya zorlanan, takviye, planlama ve kamusal hizmetlere erişimi sonlu bırakılan yerleşimler: Kırsal Mahalleler
Ne yıkılan ne yapılan, ne güçlendirilen ne de dönüştürülen; belirsizlik içinde yaşayan, her an yeni bir kararla yerinden edilme korkusu taşıyan mahalleler: Ortada Kalmış Mahalleler
Tarihsel, kültürel ve toplumsal hafızanın ağırlaştığı, kentten koparılma tehlikesiyle karşı karşıya bırakılmış alanlar: Antakya’nın Kalbi Riskli Alan Mahalleleri
İşte bu yüzden yıllardır diyoruz ki: Bir kentin tekrar inşası, yükselen binalarla olmaz.
Bir kent; kurulan münasebetlerle, mahalleli olmakla, komşunu görmenin verdiği itimatla, geleceğe dair ortak bir umutla yine kurulur.
Üç yılda binalar yükseliyor diye “kenti ihya ettik” naraları atmak; üstten bakarak yapılan, kentin ruhunu ve hafızasını yok sayan bir gösteriden ibarettir.”
HATAYLILAR TOZA BAĞLI SIHHAT MESELELERİNDEN ŞİKAYETÇİ
Raporda yer verilen anket çalışmasına değinen Deveci, Hatay halkına: “Depremin 3. yılında Hatay’da en büyük sorun olarak gördüğünüz üç başlık nedir?” diye sorduklarını aktardı.
Deveci, ankete 613 kişi katıldığını ve bunların 458’inin, birinci sıraya toz ve buna bağlı sıhhat problemlerini yazdığını kaydetti.
“SAĞLIK MERKEZLERİ HALA KONTEYNERDE”
“Fakat yorumların neredeyse tamamı çarpıcı bir halde tıpkı cümlede buluştu: “Yalnızca üç başlık değil, hepsini işaretlemek istiyoruz” diyen Deveci şunları kaydetti:
“Çünkü problemler tekil değil. Zira problemler birbirini besliyor. Zira Hatay’da hayat, kesim modül değil, kocaman bir yıkım olarak yaşanıyor.
Sağlık alanında yaşananlar, Hatay’da “normalleşme” telaffuzunun bir algıdan ibaret olduğunu gösteren sıkıntılardan sadece biridir. Bu tabloyu sadece anketlerle değil, bu kentte yaşamaya devam eden insanların dilekçeleriyle görüyoruz.
Bugün Hatay’da; tabibi olan ancak binası olmayan sıhhat üniteleri, binası olan lakin uzman hekimi olmayan hastaneler vardır. Yurttaşlar Toplum Sıhhati Merkezlerine; soğukta, sıcakta, yağmurda, rüzgârda ve tozun içinde başvurmak zorunda bırakılmaktadır. Sarsıntının üzerinden üç yıl geçmesine karşın, birçok sıhhat merkezi hâlâ konteynerlerde hizmet vermektedir. Hatay’da sıhhat merkezi, uzman doktor, ilaç ve tıbbi materyal eksiklikleri giderilmemiştir.”
1 GÜNDE 4 BİNİ AŞKIN ELEKTRİK KESİNTİSİ
Deveci konuşmasında ayrıyeten şu tabirlere yer verdi:
“Normalleşme telaffuzuna dair bu kentte yaşayanların gerçeklerini gözler önüne sermek ismine elektrik kesintileriyle ilgili yaptığımız başka bir çalışmada; Taşınabilir 186 üzerinden, TEDAŞ’ın bölgesel olarak takip ettiği 6 vilayetteki anlık kesintilere baktık.
2 Ocak 2026 tarihinde, TEDAŞ’ın bölgede sorumlu olduğu Kilis, Gaziantep, Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay olmak üzere 6 vilayette yaşanan anlık kesintilerin toplamının yarısı tek başına Hatay’a aitti. O saatte Hatay’da 4 bini aşkın elektrik kesintisi yaşanıyordu.
Üç yıl geçmesine karşın hâlâ yapılmayan okullar, imar planlarında okula yer verilmeyen mahalleler, yıkılıp yine inşa edilmeyen okul binaları, elektrik, su, internet kesintileri ve ulaşım meseleleri nedeniyle çocuklar okula erişememektedir. Raporumuzda yer alan eğitim bilgileri açıkça göstermektedir ki Hatay’da okullaşma oranları önemli düşüş gösteriyor. Çocuklarımızın geleceği enkaz altında bırakılıyor.
Buradan bir defa daha soruyoruz: Olağanlaşma bu mu? Güzelleşme bu mu? Bu mu “muazzam kent”? Barınma başlığında ulaştığımız sonuçlar da ortada. Üçüncü yıla girdiğimiz hâlde, teminatsız, sıhhatsiz ve süreksiz tahlillere mahkûm ediliyoruz. Barınma bizlere bir hak değil, bir lütuf üzere sunuluyor.”
“İHMAL DEĞİL YOK SAYMA”
Raporun, üç yıldır yaşanan meselelerle gerçek bir yüzleşmenin hâlâ yapılmadığını açıkça ortaya koyduğunu söyleyen Deveci konuşmasında son olarak şu sözlere yer verdi:
“Bu kentte hâlâ, sevdiklerinin mezarına dahi ulaşamayan aileler var. Hâlâ nerede gömüldüğünü bilmeyenler var. Hâlâ toprağa koyacak bir mezar taşı olmayanlar var. Halâ sevdiğinin geri dönmesini bekleyenler var.
Üçüncü yıla girerken, sevdiğinin cenazesine ulaşma hakkı dahi sağlanmamış bir kentten kelam ediyoruz.
Bu, bir ihmal değil; ağır bir yok saymadır. Buna razı olmuyoruz. Bu rapor sırf bir evrak değildir. Bu rapor bir itirazdır. Bu rapor bir hesap sorma davetidir.
Hatay Depremzede Derneği olarak buradan açıkça söylüyoruz: Hatay’da yaşadıklarımız bir vitrinin gerisine saklayabileceğiniz çeşitten değildir. Hatay muvaffakiyet öykülerinizin öznesi hiç değildir. Memleketimiz bir propaganda alanı değildir.
Hatay; bizim kentimiz, her gün tozlu havasını soluyanların, ömrünün her ânı uğraşla geçenlerin kenti.
Ve adalet istiyoruz. İnançlı konut istiyoruz. Pak hava istiyoruz. Kesintisiz elektrik istiyoruz. Kent hakkımızı istiyoruz. İnsanca yaşamak istiyoruz. Artık kelam değil, tahlil istiyoruz.
Raporumuzun bütün basında ve kamuoyunda ses getirmesini, memleketimizin sesini bir defa daha yükseltmek, hayatın en insani halini istiyoruz.
Çünkü bu raporun her satırında hayatlarımız var.“
