İran’ın başşehri Tahran’da bürokrasi çoklukla kapalı kapılar arkasında ve katı bir sessizlik içinde işler. Lakin Batı medyasına konuşan üst seviye bir İranlı yetkilinin isminin zımnî kalması kaydıyla verdiği demeç, rejimin “demir perde”sinin ardındaki bilançonun, dışarıdan görünenden çok daha ağır olduğunu ortaya koydu. Yetkilinin söylem ettiği sayı, sokaklardaki öfkenin ve devletin bu öfkeye verdiği cevabın boyutunu soğuk bir matematikle gözler önüne serdi: “Doğrulanmış en az 5 bin meyyit.”
Bu itiraf, yalnızca bir istatistik değil; ülkenin kuzeybatısındaki dağlık Kürt bölgelerinden Tahran’ın meydanlarına uzanan ve binlerce ailenin hayatını yitirdiği bir toplumsal kırılmanın resmiyete dökülmemiş dokümanı niteliğinde.
DEVLETİN BAKIŞI: DIŞ GÜÇLER VE TERÖRİSTLER
İsminin açıklanmasını istemeyen yetkilinin paylaştığı bilgiler, devletin olaylara bakışındaki güvenlikçi perspektifi de netleştirdi. Açıklanan 5 bin kaybın yaklaşık 500’ünü güvenlik vazifelileri oluşturuyor. Yetkili, “masum İranlıların” vefatından sorumlu tuttuğu kitleyi “teröristler ve silahlı yağmacılar” olarak tanımlarken, sokaklardaki hareketliliğin finansörü ve donatıcısı olarak İsrail’i ve yurt dışındaki silahlı kümeleri işaret etti.
Resmi telaffuz, şiddetin merkez üssü olarak İran’ın kuzeybatısındaki Kürt bölgelerini gösteriyor. Yetkilinin, “nihai can kaybı sayısının keskin biçimde artmasının beklenmediği” istikametindeki tabiri ise, devletin alandaki denetimi sağladığına dair bir ileti içerirken, geride kalan binlerce kaybın hesabının nasıl verileceği sorusunu havada bırakıyor.
VERİLERİN ÇATIŞMASI: HRANA RAPORLARI
Tahran’dan sızan bu “resmi lakin gizli” sayılar, bağımsız gözlemcilerin datalarıyla çarpıcı bir tezat oluşturuyor. ABD merkezli insan hakları kümesi HRANA, dün yayınladığı raporda, alanda teyit edebildikleri bilgileri paylaştı.
Grubun kayıtlarına nazaran, hükümet güçlerinin sert müdahaleleri sonucunda hayatını kaybedenlerin sayısı 3 bin 308’e ulaştı. Lakin asıl tasa verici tablo, “inceleme altında” tutulan 4 bin 382 olayda bâtın. HRANA ayrıyeten, protestolar sırasında 24 binden fazla kişinin gözaltına alındığını teyit etti. Bu bilgiler, devletin “dış güçler” anlatısı ile insan hakları örgütlerinin “orantısız güç kullanımı” tespiti ortasındaki derin uçurumu gözler önüne seriyor.
KANLI SOKAKLARIN GÖLGESİNDE DİPLOMATİK RUTİN
Ülke içinde binlerce insanın ömrünü yitirdiği ve on binlerce kişinin gözaltı merkezlerinde olduğu bir atmosferde, Tahran’da diplomatik protokol işlemeye devam ediyor. İran Devlet Haber Ajansı IRNA’nın bildirdiğine göre, Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, bugün kritik temaslarda bulunmak üzere Tahran’a bir ziyaret gerçekleştiriyor.
Bakan Hüseyin’in ajandasında, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ve Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yapılacak görüşmeler bulunuyor. İran Dışişleri Bakanlığı, gündemin üst sıralarında “ikili bağlar, bölgesel ve memleketler arası gelişmelerin” yer aldığını duyurdu.
Sınırın bir tarafında binlerce ailenin yası tutulurken, başkentteki saraylarda mevkidaşların el sıkışması, Ortadoğu’daki gerçek politiğin, insani krizlerden ne kadar bağımsız işleyebildiğinin somut bir göstergesi olarak kayıtlara geçiyor.
