YÖN/FİKRET BİLÂ
Suriye’den sonra bir müddettir İran da karışık.
Rejim karşıları, 20 gündür başşehir Tahran başta olmak üzere çeşitli kentlerde protesto şovları yapıyorlar.
Rejimin göstericilere çok sert davrandığına ait manzaralar yayıldı.
Güvenlik güçlerinin müdahaleleri sonucunda, kimi kaynaklara nazaran yüzlerce kimi kaynaklara nazaran ise 3 binden fazla gösterici öldürüldü.
İran dış dünyayla internet ve telefon temaslarını kestiği için bu haberlerin doğruluğu teyit edilemiyor.
Rejim zıddı şovlara her kesitten iştirak var.
Sosyal demokratlar ve sosyalistlerin yanı sıra milliyetçi kısımlardan de şovlara iştirak olduğu bildiriliyor.
İran, şovları önlemek için sokağa çıkma yasağı ilân etti.
ABD Başkanı Trump ise İran’ı sık sık tehdit etti.
Göstericilerden yana oldukları, onları yardım edeceklerini belirtti.
İran’a askeri operasyon yapabilecekleri iletisini verdi.
İran’a karşı İsrail’in tavrı da ABD’yle birebir.
ABD ve İsrail’in, Irak ve Suriye’den sonra İran’ı bölme gayesi taşıdıkları ortada.
PKK’nın İran kolu olan PJAK özerklik ilân etmek için fırsat kolluyor.
PKK’nın, kimi silahlı güçlerini Irak üzerinden geçirip PJAK’ın silahlı gücünü artırdığı da gelen haberler ortasında.
Türkiye ise İran’daki olaylara aralıklı durmakla birlikte Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yaptığı açıklamalar rejimden yana bildiriler içeriyordu.
Irak üzere Suriye üzere İran’daki gelişmeler de Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor.
Komşu ülkelerin bölünmesi, iç çatışmaların çıkması Suriye’den sonra İran’dan Türkiye’ye sığınmacıların gelmesine yol açabilir.
ABD ve İsrail’in amacında Suriye’den sonra İran’ın olduğu da dış siyaset uzmanları tarafından sık sık vurgulanmıştı.
İran’dan sonraki maksadın ise Türkiye olabileceği yeniden akademisyenler ve emekli generaller tarafından sık sık dillendirildi.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Temsilcisi Tom Barrack’ın Ortadoğu’da ulus devletlerin İsrail için tehdit olduğuna ait açıklamaları da İran ve Türkiye’nin maksatta olduğu görüşünü güçlendirdi.
Irak, Suriye, İran üzere ülkelerin temel sorunu laik, demokratik, hukukun üstünlüğüne dayalı çağdaş bir sisteme sahip olmamaları.
Irak ve Suriye uzun mühlet laik, demokratik, hukuk devleti yerine seçimle değişmeyen diktatörler tarafından yönetildi. İran ise 1979’da İran Şahı İstek Pehlevi’nin devrilmesinden sonra Şii din devleti olarak yönetiliyor.
1979’da devrilen Şah İstek Pehlevi’nin oğlu Pehlevi ise ABD’de İran’ın başına geçmeyi bekliyor. Göstericilere aksiyonları devam ettirmeleri için ileti gönderiyor.
ABD de Pehlevi’ye sıcak bakıyor.
Bunun manası İran’da rejim devrilirse yerine yine ABD’nin denetiminde Pehlevi hanedanının geçmesinin bir seçenek olarak görüldüğü.
ABD ve İsrail Ortadoğu’yu kendi çıkarlarına uygun olarak tekrar düzenliyorlar.
Irak ve Suriye’den sonra artık İran gündemde.
ABD, 2000’li yılların başında Irak’ı böldü sonra Libya’yı böldü.
Ardından Beşar Esad’ın devrilmesi sürecini başlattı. Şam idaresine IŞİD’in devamı olan şeriatçı HTŞ örgütünü getirdi. Suriye’nin kuzeydoğusunu da eğitip donattığı PKK’nın Suriye kolu olan SDG’ye (YPG-PYD) teslim etti.
Bu gelişmeler elbette Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor.
Bu gelişmeler karşısında Türkiye’nin tavrı bu ülkelerin yazgısını o ülkelerde halk iradesinin belirlemesini savunmak olmalıdır.
Diktatörlükler, şeriat rejimleri yerine çağdaş laik, demokratik, hukuk rejimlerinin kurulmasından yana olmalıdır.
Elbette ABD ve İsrail’in müdahalelerinin bu ülkelerde laik, demokratik hukuk devleti rejimlerinin kurulmasına yardımcı olmayacağı açık.
Onların maksadı ABD’nin denetiminde, İsrail’e tehdit oluşturmayan idareler kurmak.
Türkiye bu gerçeğin şuurunda olarak komşu ülkelerde, barıştan, diyalogtan ve gerçek demokrasilerden yana olmalıdır.
