Kadıköy Rıhtım’daki kıyı çizgisinde yer alan ve uzun müddettir yeşil alan olarak kullanılan dolgu alana yapılması planlanan cami projesiyle ilgili yargı sürecinde yeni bir etaba gelindi. Daha evvel mahkeme tarafından iptal edilen proje, istinaf mahkemesinin kararıyla tekrar geçerlilik kazandı.
Kadıköy Belediyesi’nin açtığı dava sonucunda 2024 yılında mahallî mahkeme, eksper raporlarını temel alarak projeyi iptal etmişti. Fakat İstanbul Bölge Yönetim Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi, 15 Aralık 2025 tarihli kararıyla bu iptali bozdu ve davanın reddine hükmetti.
Karara ait kıymetlendirme yapan Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, mahkemenin bilimsel ve teknik ikazları göz gerisi ettiğini vurguladı. Oda tarafından yapılan açıklamada, dava sürecinde hazırlanan uzman raporlarının, projenin Kadıköy’e vereceği ziyanları açık biçimde ortaya koyduğu tabir edildi. Açıklamada, “Cami projesinde kentin simgesi olan koy ve Haydarpaşa Garı’yla görsel alakanın kurulmadığı, Anadolu yakası kent siluetine tesirinin göz önünde bulundurulmadığı anlaşılmakta” denildi.
Açıklamada ayrıyeten, bölge yönetim mahkemesinin eksper raporunda yer alan kritik ikazları, cami yapılarının Kıyı Kanunu’ndaki yükseklik hududundan muaf tutulması üzere yola dayalı yorumlarla geçersiz kıldığı belirtildi. Mahkemenin kentin fizikî gerçekliği, ulaşım ve altyapı problemleri yerine, planların idari mutlaklığını temel aldığı savunuldu. Oda açıklamasında, “Bilimin ‘Burada bu ölçekte bir yapı yapılamaz’ dediği noktada, yargı ‘Plan kesinleştiyse yapı yapılabilir’ diyerek kentsel yağmanın önünü açmıştır” açıklamasında bulundu. Mimarlar Odası, karara karşı Danıştay’a başvuracaklarını ve Kadıköy Rıhtım alanını savunmaya devam edeceklerini duyurdu.
Daha evvel projeyi iptal eden İstanbul 3. Yönetim Mahkemesi de eksper raporundaki tespitlere dikkat çekmişti. Raporda, proje alanının etrafında yürüme aralığında çok sayıda cami bulunduğu; Sultan 3. Mustafa İskele Camisi’nin 400 metre, Osman Ağa, Kethüda Çarşı ve Cafer Ağa mescitlerinin ise yaklaşık 500 metre uzaklıkta yer aldığı hatırlatılmıştı. Buna rağmen, insan ve araç trafiğine ait kapsamlı bir kıymetlendirme yapılmadığı belirtilmişti.
Raporda ayrıyeten caminin yanında planlanan yer altı otoparkının, üzerinde tescilli ağaçların bulunduğu müdafaa alanıyla çakıştığına dikkat çekildi. Bu durumun, alanın yaya odaklı kullanımından uzaklaşıp taşıt odaklı bir yapıya dönüşmesine yol açacağı vurgulandı.
SİLÜET VURGUSU
Kent silueti üzerindeki tesirler de uzman raporunda değerli bir başlık olarak yer aldı. Raporda, “Cami projesinde kentin simgesi olan koy ve Haydarpaşa Garı’yla görsel münasebetin kurulmadığı, Anadolu yakası kent siluetine tesirinin göz önünde bulundurulmadığı anlaşılmakta” denilirken, karşı kıyıdaki tarihi yarımada ve anıtsal yapılarla oluşabilecek görsel etkileşimin değerlendirilmediği vurgulandı. Projenin sadece en yakın sit alanındaki yapılarla ele alındığı, bütüncül bir kent perspektifinin eksik olduğu söz edildi.
