“İnce ince bir kar yağar yoksulların düzüne
Neden felek inanmıyor fukaranın kelamına?
Öldük, öldük biz açlıktan, etme ağam n’olur”
Aşık Mahzuni Şerif
Kar yağıyor incedeeen, incedeeen…
Bakmıyor açlığına, fukaralığına
Vuruyor şamarını fakirin yüzüne
Meydanlarda açlık çeken canların feryadı
Sokakta, pazar çöplüklerinde aş ayıklayanların unutulmuşluğu…
Cep delik cepken delik
Ve yeniden kar yağıyor incedeeen, incedeeen…
Ana kucağı da soğuk
Bebe inim inim inliyor
Baba ocağı virane olmuş
Beyler saraylarda üç maymunu oynuyor…
***
Aşık Mahzuni Şerif’in yarım asır evvel feryat ederek Telli Kuranı’yla lisana getirdiği o meşhur dizeler, bugün sokağın yaşadığı en acı gerçeği her seferinde bize hatırlatıyor. Bu dizeler, adaletsizliğin, kimsesizliğin, zulmün ve unutulmuşluğun yarattığı açlığın ve yoksulluğun dondurucu soğuğunun nasıl da acımasız olduğunu anlatıyor.
Mahzuni Şerif’in dizelerinde 50 yıl evvel haykırdığı yoksulluk, adaletsizlik ve liyakatsizlik, son 23 yılda kurumsal bir kimlik kazanmıştır. O günün “ağası” yöresel bir feodal ağa figürüyken, bugünün “ağalığı” bürokrasiyi, yargıyı ve medyayı denetim eden devasa bir düzeneğe dönüşmüştür. Bu mekanizmayı elinde tutan ise bir avuç oligarşik zümre…Bu zümrenin siyasi temsilcilerine baktığımızda ‘bizde lisan yok, bunlarda iman’ dedirten cinsten..
AKP iktidarının 23 yıllık egemenliğinin sonunda, o kar artık yalnızca yoksulun yüzüne yağmıyor; yoksulluk bir çığ oldu, koca bir halkın üzerine çöküyor.
Mahzuni’nin “Neden felek inanmıyor fukaranın kelamına?” sorusu, bugün yerini derin bir öfkeye ve tükenmişliğe bıraktı. Zira halkın kelamına inanmayan artık yalnızca “felek” değil; halkın sofrasındaki ekmeğine göz koyan, yuvasındaki huzura kadar her şeye karışan siyasi aklın da inanmadığına şahit oluyoruz.
Bu siyasi akılda kalp kurumuş, vicdan çökmüş, adalet duygusu lağım çukuruna düşmüş…
Son 23 yıla baktığımızda gördüğümüz görünüm, “yolsuzluk ve yoksulluk”tan çok daha derin sistemli ekonomik çöküşünün faturasının halka kesildiğini yaşıyoruz.
Bir yanda şatafatın doruğunda yaşayan bir avuç azınlık, öbür yanda “Öldük öldük biz açlıktan” diyen, çocuğunun beslenme çantasına bayat ekmekten diğer bir şey koyamayan milyonlar var.
Mahzuni’nin “tahsil haramdır” serzenişi bugün niyete vurulan kilitlerle, parasızlıktan eğitimine orta veren üniversitelilerle, yasaklanan şenliklerle, susturulan kalemlerle beden buluyor. İktidar, yurttaşına yalnızca yoksulluğu değil, boyun eğmeyi ve sessizliği de dayatıyor. Ataları üzere kaygı imparatorluğunun zalim padişahı sokağa inmiyor, halkın sıkıntısını görmüyor.
“Adam mı ölür yol yapılınca?” diyor halk ozanı. Evet, yol yapılınca adam ölmez lakin o yolun, o köprünün bedeli “yandaş”ın cebine aksın diye halkın geleceği ipotek altına alınınca umutlar ölüveriyor. Kent hastaneleri, geçilemeyen köprüler, yandaşa peşkeş çekilmesi bitmeyen ihaleler her biri halkın sırtına bindirilmiş birer borç yükü olduğunu görüyoruz. Daha doğmamış bebenin binlerce dolar borçla doğduğu biliyoruz. Siyasi iktidarın her atılımının, her ihalesinin maliyeti halkın sofrasından çalınırsa, adalet o yolun altında kalırsa, yalnızca adamlar değil, bir ülkenin geleceği ölür.
***
Bugünün Türkiye’sinde yaşanan kaos derinleşen kutuplaşmanın ve bölgesel adaletsizliğin özetinden öteki bir mana söz etmiyor. Bir yanda parıltılı reklamlarla pazarlanan “Türkiye Yüzyılı” vizyonu, öbür yanda açlık hududunun altında taban fiyata mahkum edilen milyonlarca personel, açlığa terk edilen milyonlarca emekli hala insanca bir hayatın peşinde koşa duruyor.
23 yıllık iktidarın sonunda gelinen nokta; zengini daha güçlü, fakiri ise “sadakaya muhtaç” hale getiren bir bağımlılık tertibidir. Yurttaşın “kendin bilince, insan sevince” diyerek uzattığı barış eli, her kezinde siyasi ikbal uğruna geri çevriliyor. Kürt açılımı, Alevi açılımı ismi altında bu toplumsal yapıları aldatarak çözümsüzlüklerle oyalayıp duruyor.
***
Mahzuni Şerif “Etme ağam n’olur” diye yalvarırken, aslında muktedirlere son bir insanlık hatırlatması yapıyor. Lakin bugün, sabır taşının çatladığı o noktadayız. Halk artık yalvarmıyor; hakkını arıyor.
- Açlığa mahkum edilen emeklinin isyanı
- Asgari ücretle sabrı sınanan emekçi sınıfının haykırışı
- Toprağını işletemeyen çiftçinin feryadı,
- Adalet arayan gencin çığlığı,
- Liyakat bekleyen işsizin sessiz öfkesi…
Hepsi tek bir noktada birleşiyor: Bu devran bu türlü gitmez. “Sen anandan ben babamdan ağa doğmadık dostum” diyerek kardeşliği savunan ozanın kelamı, bugün “Eşit yurttaşlık ve adil bölüşüm” talebiyle meydanlarda yankılanıyor.
***
23 yılın sonunda Türkiye; yasaklarla nefesi kesilmiş, yolsuzlukla iliği kurutulmuş ve yoksullukla terbiye edilmeye çalışılan bir ülke haline getirildi. Lakin unutulmasın ki; Mahzuni’nin dediği üzere “Adam ölmez yol yapılınca”, fakat bir halkın onuruyla oynandığında, o halkın sinesinden kopan fırtına hiçbir sarayı ayakta bırakmaz.
İnce ince yağan o kar, artık fukaranın düzünü değil, bu tertibin kirini örten örtüyü aralamaya başladı.
Aşık Mahzuni Şerif’in 1970’lerin başında toplumsal yaraları deştiği o dizeleri, bugün yalnızca birer “türkü sözü” değil, adeta 2026 Türkiye’sinin makroekonomik ve sosyolojik bir raporu niteliğindedir. Mahzuni’nin halkçı feryadı ile günümüzün bilgiye dayalı gerçeklerini karşılaştırdığımızda, sorunun yalnızca kronikleşmediğini, birebir vakitte yapısal bir yıkıma dönüştüğünü görüyoruz.
***
İşte Mahzuni’nin şiirindeki temalar ile günümüz Türkiye’sinin sosyo-ekonomik tablosunun mukayeseli tahlili:
“Sen anandan ben babamdan ağa doğmadık dostum.” diyen Mahzuni Şerif’in devrindeki “toprak ağalığı”, bugün yerini “ihale ağalığına” ve sermayenin dar bir zümrede toplanmasına bıraktı.
Türkiye, gelir adaletsizliğinde Avrupa birincisi pozisyonunda. En varlıklı yüzde10’luk kesim, toplam servetin yüzde 80’inden fazlasını elinde tutarken; “fukara” diye bilinen en alt yüzde 20’lik kesim yalnızca kırıntılarla geçiniyor.
***
“Adam mı ölür toprak verince, borç ödeyince…”
Devletin halkına vermesi gereken iş, toprak, yol, okul, hastane bir lütuf değil, bir haktır. Mahzuni’nin “borç ödeyince” dediği şey bugün vatandaşın sırtındaki haksız vergi yüküdür.
Uluslararası Şeffaflık Örgütü datalarına nazaran Türkiye, yolsuzluk endeksinde son 23 yılın en alt sıralarında. Kaynaklar “fukaranın sözüne” değil, ranta akıtılıyor.
***
“Dayanamam artık senin bu yalancı pozuna… Sanma ki sana küstüm.”
Mahzuni’nin “küsmemesi”, demokratik bir tenkit ve kardeşçe yaşama dileğidir. Lakin bugünün siyasi iklimi “küsmeyi” değil, “biat etmeyi” mecburî kılıyor. O devirde (70’li yıllar) yasaklanan plaklar, bugün yerini erişim pürüzlerine, toplumsal medya davalarına ve mahpus cezalarına bıraktı. “Gel bir arada yaşayalım” daveti, bugünün “biz ve onlar” retoriği (etkileyici ve ikna edici konuşma) tarafından her gün biraz daha aşındırılıyor.
“İnsan sevince, kendin bilince” hiçbir mani aşılmaz değildir. 23 yıllık yorgunluk, halkın birleşen gücüyle; tıpkı kışın akabinde gelen bahar üzere, yerini bolluğa ve özgürlüğe bırakacaktır. Mahzuni Şerif’in “öldük öldük biz açlıktan” feryadı, bugün mutfaktaki yangın ve barınma kriziyle tam bir “yaşam savaşına” dönüşmüş durumda. 23 yılın sonunda biriken bu enkazı kaldırmak için ayakları yere basan ve direkt halkın cebine dokunan bir acil tamir planına muhtaçlık olduğu gerçeği görülmek zorundadır.
