TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara Ait Araştırma Komitesi, çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenlerin tüm boyutlarıyla ele alınması ve koruyucu-önleyici düzeneklerin geliştirilmesi gayesiyle akademisyenleri dinledi. Komisyon, AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut başkanlığında toplandı.
Toplantının açılışında konuşan Komisyon Başkanı Durgut, komisyonun temel hedefinin her çocuğun hayat hakkını, güvenliğini ve onurunu korumak, mağduriyetleri gidermeye yönelik kalıcı ve tesirli siyasetler üretmek olduğunu söyledi. Durgut, çocuk suçluluğunun sırf ferdi davranışlarla açıklanamayacağını vurgulayarak, ekonomik, toplumsal ve çevresel etkenlerin birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti.
Durgut, birçok ülkede okulu bırakma oranlarının arttığını, akran zorbalığının dijital mecralara taşındığını ve cürüm örgütlerinin çocukları daha kolay maksat alabildiğini belirterek, bilhassa büyükşehirlerdeki sosyoekonomik kırılganlıkların çocukları savunmasız bıraktığına dikkat çekti.
Durgut, “Bu tablo bizlere çocuk suçluluğunun sırf kişisel davranışlar üzerinden ele alınamayacağını açıkça göstermektedir. Sorunun ekonomik, toplumsal, tüzel ve çevresel boyutlarıyla birlikte bütüncül ve disiplinler ortası bir yaklaşımla kıymetlendirilmesi gerekmektedir. Kurulumuzun çalışmaları da bu anlayış doğrultusunda, bilimsel bilgiye dayalı, alanla temas eden ve tahlil odaklı bir çerçevede sürdürülmektedir.” diye konuştu.
“ÇOCUK SUÇLULUĞU YÜZDE 13 ARTTI”
Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Aliye Mavili, çocuk suçluluğundaki artışın dikkati cazibeli olduğunu belirtti. Çocuk suçluluğunun 2025’te 2024’teki istatistiklere nazaran yüzde 13 oranında arttığını kaydeden Mavili, “Bir davranışın, cürüm olarak kabul edilmesi 13 yaşında başlıyor. 7 yaşından itibaren cürüm tarifi yapan pek çok ülke var lakin 16 yaşına yönelik de giden pek çok ülke var.” tabirlerini kullandı.
Mavili, örgün eğitimden ayrılan çocukların önüne geçilmesi gerektiğini ve klinik odaklı bir çalışmanın hayata geçirilmesinin değerli olduğunu belirtti.
“CEZALARIN ARTIRILMASI TEK BAŞINA TAHLİL DEĞİL”
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Zeki Karataş ise çocuk cezaevlerinde yaptığı müşahedelerden örnekler paylaştı. Türkiye’de ceza ölçülerinin düşük olmadığını vurgulayan Karataş, cezaların artırılmasının cürümle uğraşta tesirli bir usul olmadığını, asıl önleyici ögenin toplumsal hizmet, eğitim ve sıhhat sistemlerinin güçlendirilmesi olduğunu söz etti.
Çocuk refahının anayasal olarak garanti altına alındığını söyleyen Karataş, şöyle konuştu:
“Bizim ülkemizde cezalar, ceza ölçüleri aslında çok düşük değil zira alt ve üst hudut belirlenmiş, hakime takdir yetkisi bırakılmış yani olayın vahametine nazaran üst huduttan cezalar verebiliyor. Literatür bize şunu gösteriyor, cezaların artırılması cürümle uğraşta çok da işe yaramıyor. Daha çok toplumsal hizmet modellerinin, bu eğitim sisteminin, sıhhat sisteminin aslında güçlendirilmesi burada daha çok çocukların suça sürüklenmesinde önleyici tesiri olduğunu görüyoruz. Çocuk adalet sisteminde tedbire, rehabilitasyon ve yine toplumsallaştırma boyutunu güçlendirmemiz gerekiyor.”
Riskleri erkenden tespit etmenin kıymetine işaret eden Karataş, şu tabirleri kullandı:
“Türkiye’deki bütün toplumsal sıkıntıların ortak paydası yoksulluk. Yoksulluk nedeniyle çocuk beslenme noktasında yetersiz kaldığında zeka puanını 30 puan kaybediyor. Mesela, bunu geriye kazanmak mümkün değil. Çocuk Erken Teşhis ve İkaz Sistemi aslında buralarda çocukları yakalamamız gerektiğini gösteriyor. Daha sonra, çocuğun ruhsal yapısının bozulması, işte biyolojik olarak suça yatkın hale gelmesi biraz buralardan başlıyor. Münasebetiyle, bizim daha çok erken ihtar alanını güçlendirerek bu sistemi kurgulamamız gerekiyor zira birtakım olaylarda çok geç kalıyoruz.”
Karataş, 20-25 başka tekrarlanmış hata işleyen çocuklar bulunduğunu söz ederek, “Eğer çocuğun ailesinde yani birinci derece yakınları ortasında suça bulaşmış, kabahat işleyen birey varsa 26 kat artıyor çocuğun hata sürece riski. Her cezaevine giren ailelerin çocuklarını takibe alacağız. Tek ebeveynli aile olması çocuğun suça sürüklenmesinde son derece etken oluyor” değerlendirmesinde bulundu.
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Betül Ulukol, çocuk suçluluğunun tek bir nedene indirgenemeyeceğini anlattı.
Bazı biyolojik faktörlerin çocukları suça yaklaştırabileceğini savunan Ulukol, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Güncel yaklaşım biyopsikososyal model çocuğun nasıl olup da geliştiğini, nasıl olup da nörolojik gelişimini, bilişsel gelişimini gerçekleştirdiğini bizim sağlıklı çocuklar üzerinde konuştuğumuz bir model bu. Pekala, bu çocuk şayet suça sürüklenen çocuksa bu çocukta biyolojik, ruhsal ve toplumsal olarak neler oluyor da bu çocuklar olağan gitmiyorlar, öbür tarafta suça sürüklenen çocuk haline geliyorlar? Elbette biyolojik kısımda genetik yapı, beyin gelişimi, hormonlar değerli. Ruhsal tarafında dürtüselliği, his düzenleme meseleleri var ve olağan çok çok büyük bir alanda toplumsal meseleler, ailesi, istismara, ihmale uğruyor olması, akran tesiri, yaşadığı etraf, yaşadığı etrafta şiddetin bedel gören bir noktada bulunması yani şiddeti uygulayan şahısların alkışlanıyor olması bu çocuğun biyopsikososyal modelde nasıl suça sürüklendiğini gösteriyor.”
