Anladığımız kadarıyla Türkiye muazzam bir ‘fintech devrimine’ imza atmış!
Baksanız ya; ortalık elektronik ödeme sistemleri, dijital para, kripto borsası, forex şirketi kaynıyor. Memleketin bereketli topraklarından teknolojiye dayalı iş fikirleri üreten ‘founder’, ‘co-founder’ fışkırıyor.
Bu ‘dahilerin’ birçoklarının Linkedln hesaplarındaki iş tecrübeleri, düne kadar dükkanında mangal yelleyen, inşaatçılık, kuyumculuk, galericilik yapan adamların sahibi olduğu yazılım şirketleri ile dolu.
Üstelik ‘fintech devrimi’, emeği ile geçinmeye çalışan milyonların eşi gibisi görülmemiş bir yoksulluğa sürüklendiği, neredeyse sıfırdan yeni bir üretim bandının kurulmadığı, paranın pul olduğu, diplomanın değersizleştiği, on binlerce insanın felaketlerde hayatını yitirdiği devirde gerçekleşti.
Nasıl bir mucizedir bu!
Nasıl olduğunu gördük işte…
Üst üste yapılan ‘kara para’ operasyonlarına bir de bu gözle bakalım. El konulan, soruşturmalarda ismi geçen onlarca teknoloji ve finans şirketi ile medya kuruluşunun oluşturduğu ağlar, yalnızca para aklama üzerine konseyi. Uyuşturucu, yasa dışı bahis, insan kaçakçılığı, silah ticareti, rüşvet, yolsuzluk gelirleri vızır vızır akmış. Lisana kolay, milyarlarca dolardan bahsediyoruz.
Elbette işin asıl sahiplerini merak ediyoruz. Lakin, gürül gürül akan kara para pınarından kana kana içenleri de unutmamak lazım.
Medyayı mesela…
***
Son yıllarda milyonlarca dolar yatırılan dört medya kuruluşunun üçüne (Habertürk, GAİN, Flaş TV) kara para aklamadan ötürü el konuldu. Ekol TV için de soruşturma olduğunu öğrendik.
Nevzuhur medya sahipleri apansız ekran yüzlerine, yöneticilere, programcılara milyonluk kontratlar dağıtmaya başladılar. Kripto borsaları, elektronik ödeme sistemleri sponsorluk yağdırdılar. Daha o günlerde bunların yasadışı bahis baronları ile bağlantılı oldukları yazıldı, anlatıldı. Bazılarının kuşkular lisana getirildiği anda sponsorluklardan vazgeçtiğini, sunulan yüklü kontratları kabul etmediğini biliyoruz.
Nitekim Murat Ağırel de Cumhuriyet’teki son yazısında buna işaret etti. Ekran yüzlerini Ekol TV’ye davet edenin şahsen bahis baronu Veysel Şahin olduğuna dikkat çekti.
Belki ortalarında birkaç tane ‘saf’ vardır ancak birçoklarının paranın kaynağını umursadıklarını sanmıyorum. Dikkatli okurlar kısa bir arşiv taramasıyla, bir kadro gazeteci ve televizyoncuların İstek Zarrap, Sezgin Baran Korkmaz derken her periyodun şaibeli aktörüne yakın olmayı, ‘meslek alışkanlığı’ haline getirdiğini görecektir zati.
Son olarak kendi tanıklığımı da aktarayım…
Yasa dışı bahis işinin önde gelen isimlerinden olan ve kırmızı bülten çıkarılan Fedlan Kılıçaslan’ı tekraren yazdım. Her yazdığımda Kılıçaslan da para ile bir sürü gazete ve internet sitesine “Türkiye’nin Elon Musk’ı” başlığı ile haber yaptırıyordu. Şaşıracaksınız lakin yalnızca Hürriyet’ten arayıp, “İlan vermek istedi. Yazınızı görünce reddettik” dediler. Şu sıralar İspanya’da kurduğu bahis şirketinin reklamları gençlerin takip ettiği oyun ve teknoloji haberleri yapan toplumsal medya şirketlerinde, Youtube kanallarında yayınlanıyor hala.
***
Velhasıl, kara para pastasından hatırı sayılır ısırık alanların başında medya geliyor. Şayet gazetecilik kamusal hizmetse, gelir kaynakları da kamusal kontrole ve tartışmaya açık olmalı.
Keşke o mukaveleler ortalığa dökülse…
Maalesef ezelden beri en büyük sırlardan birisi budur Türkiye’de. Uğur Mumcu, darbe sonrası kurulan yeni medya nizamını anlatırken, maaşını özel bankadan dolarla çeken gazetecileri işaret ediyordu. 1981’de yazdığı bir yazıda, kara paranın krallığının kurulduğunu anlatırken şöyle diyordu: “Milyonlar, milyarlar dönme dolap misali vicdanlarda dönüyor… Memlekette namuslu kalmak cüret işi olmuşsa, vay halimize!”
Herhalde bugünkü tabloya bakınca iki defa ‘vay halimize’ demek gerekiyor.
Kara para ağaçta yetişmiyor yahut soğuk cüzdanlardaki algoritmalardan ibaret değil zira. Birilerinin hayatı alınarak, siyaset, bürokrasi, adalet çürütülerek kazanılıyor. İnsanları fuhuşa, intihara sürüklüyor.
Ve bu kirli havuzda yüzen irili ufaklı herkes de boynuna bir tasma takılıp, vakti geldiğinde zavallı halkın beğenisine sunulacak yeni vodvildeki rolünü oynamak üzere, ‘siyasi rejim’ dediğimiz organizmanın kesimine dönüştürülüyor.
Dolayısıyla heyecanlı bir polisiye sinema veya bir magazin karnavalı izlemiyoruz. Tam olarak “anlatılan senin hikayendir” sözündeki üzere hayatımızı karartan, çocuklarımızın geleceğini çalan, umudumuzu kırmaya çalışan kirli sistemin eksiksiz bir anatomisine şahit oluyoruz.
Buradan kurtuluş çizgisi müdafaadan değil, sathı müdafaadan geçiyor. O satıh da siyasetçisinden bürokratına, bankacısından gazetecisine kadar herkesi kapsıyor.
