İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonların artmaya devam etmesi, global sıcaklık artışının da şiddetlenmesine yol açıyor.
Bu hafta Avrupa Orta Vadeli Hava Varsayımları Merkezi (ECMWF) bünyesindeki Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), İngiltere Meteoroloji Örgütü (Met Office) ve Kaliforniya merkezli araştırma kuruluşu Berkeley Earth, eş vakitli yayımladıkları raporlarında, 2025’in kayıtlardaki en sıcak üçüncü yıl olduğunu açıkladı.
Copernicus’a nazaran geçen yıl global ortalama yüzey sıcaklığı sanayi öncesi devir ortalamasına nazaran 1,47 derece yükseldi. WMO ve Berkeley Earth’ün tahliline nazaran bu artış 1,44, İngiltere Met Office’e nazaran ise 1,41 derece oldu.
Kayıtlardaki en sıcak yıl olan 2024’te global sıcaklık artışı sanayi öncesi periyot ortalamasına nazaran 1,6 dereceyi ve en sıcak ikinci yıl olan 2023’te de 1,48 dereceyi bulmuştu.
Ayrıca 2023-2025 devri, global sıcaklık artışının sanayi öncesi periyot ortalamasına nazaran 1,5 dereceyi aştığı birinci 3 yıllık devir olarak kayıtlara geçerken, son 11 yıl da kayıtlardaki en sıcak 11 yıl oldu.
KÜRESEL SICAKLIK ARTIŞININ 2 DERECENİN ALTINDA TUTULMASI HEDEFLENİYOR
Ülkelerin iklim değişikliğiyle uğraş etmek maksadıyla imzaladığı Paris Muahedesi kapsamında global sıcaklık artışının yüzyıl sonuna kadar 2 derecenin altında tutulması ve mümkünse 1,5 dereceyle sonlandırılması hedefleniyor.
Bu amaca ulaşılabilmesi için global emisyonlarda keskin ve süratle düşüş sağlanması gerekiyor fakat arazi kullanımı hariç global emisyonlar 2024 sonu prestijiyle yıllık bazda yüzde 1,3 artışla 53 gigaton karbondioksit eş bedeli düzeyini aştı. Bunun yaklaşık 38 gigatonunu güç dalı kaynaklı karbondioksit emisyonları oluşturdu.
Bilim insanları, son yıllardaki çok sıcaklıkların akabinde sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sonlandırma gayesi için “pencerenin kapanmak üzere olduğuna” ve birkaç yıl içinde bu aşımın gerçekleşme riskine karşı uyarıyor.
İngiltere Met Office, emisyonların artmaya devam etmesiyle 2026’nın kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olabileceğini kestirim ediyor. Bu yıl global sıcaklık artışının sanayi öncesi periyot ortalamasının 1,34 ile 1,58 derece üzerinde olabileceği öngörülüyor.
Böylece 4 yıl üst üste olmak üzere global ortalama sıcaklığın sanayi öncesi devir ortalamasına nazaran 1,4 derece yüksek olabileceği hesaplanıyor.
KÜRESEL SICAKLIK ARTIŞI 1,5 DERECE EŞİĞİNE SÜRATLE YAKLAŞIYOR
Avrupa Orta Vadeli Hava İddiaları Merkezi Copernicus İklim Değişikliği Servisi Kıdemli Bilim İnsanı Julien Nicolas, global sıcaklık artışının uzun yıllardır sürdüğünü fakat son birkaç yıldaki ısınmanın iklim bilim insanlarını kısmen şaşırttığını söyledi.
Yüksek sıcaklık eğilimlerinin bu yıl da beklenebileceğine dikkati çeken Nicolas, “Ne yazık ki birtakım çok hava olaylarını görmeye devam edeceğiz ve 2026’nın da en sıcak yıllar ortasında olma ihtimali var.” dedi.
Nicolas, devam eden ısınma nedeniyle birtakım bölgelerdeki “aşırı sıcaklıkların” yeni olağan haline geldiğini ve daha sık görüldüğünü belirterek, daha fazla ülkenin bu tıp çok hava olaylarını görmezden gelemeyeceğini ve bu şartlara karşı hazırlanması gerektiğini anlattı.
Dünyanın daha fazla ısınmasını önlemek için Paris Anlaşması’ndaki sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sonlandırma maksadının korunması gerektiğini vurgulayan Nicolas, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Şu ana kadar bu amaç süreksiz biçimde aşılmış olabilir ancak kalıcı biçimde aşılması üzere bir durumdan bahsetmiyoruz. Lakin bu hududun daha kalıcı halde aşılmasının çok mümkün olduğunu biliyoruz ki büyük olasılıkla 2030’a kadar, yani birkaç yıl içinde bu aşım yaşanacak zira global karbon emisyonları gerektiği kadar süratle azaltılmıyor. Sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sonlandırmak için sahip olduğumuz o pencere bir manada kapandı ancak yeniden de bu durum uzun vadede bu maksattan vazgeçilmesi manasına gelmiyor. Bu sıcaklık artış limiti aşılmış olsa bile kelam konusu maksadı uzun vadede canlı tutarak bu düzeye geri getirmek için her adımı atmalıyız. Gelecekteki ısınmayı sonlandırmanın ve bunun getireceği sonuçların önüne geçmenin tek yolu bu.”
İngiltere Met Office Bilim Araştırmacısı Nick Dunstone da 2024’teki global sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aştığını anımsatarak, “Tahminlerimiz, bunun 2026’da da mümkün olabileceğini gösteriyor. Bu durum, Paris Anlaşması’ndaki 1,5 derece amacının aşımına ne kadar süratli yaklaştığımızı ortaya koyuyor.” değerlendirmesini yaptı.
